Polskie Towarzystwo Heraldyczne – sesja naukowa 25 maja 2018 r.

394
pther

Szanowni Pa艅stwo,
W imieniu Zarz膮du G艂贸wnego Polskiego Towarzystwa Heraldycznego zapraszam na zebranie naukowe, kt贸re odb臋dzie si臋 w go艣cinnych murach Archiwum G艂贸wnego Akt Dawnych (ul. D艂uga 7, 00-263 Warszawa), w pi膮tek 25 maja 2018 roku, o godzinie 17.00.

Bie偶膮ca informacja o dzia艂alno艣ci Towarzystwa znajduje si臋 na stronie: www.pther.pl/Index.htm Zapraszamy do lektury.

Podczas Zebrania referaty wyg艂osz膮:

Dr Tomasz Jaszczo艂t (Instytut Historii im T. Manteuffla Polskiej Akademii Nauk)
„Spu艣cizna genealogiczno-heraldyczna Wojciecha Wincentego Wiel膮dka (1744-1822) w zbiorach kijowskich i krakowskich 鈥 bezwarto艣ciowe kompilacje czy 藕r贸d艂o zast臋pcze?”.

Wojciech Wincenty Wiel膮dko, urodzony w Warszawie, ale pochodz膮cy ze szlachty osiad艂ej w ziemi liwskiej od XV w. znany jest z p艂odnej tw贸rczo艣ci pisarskiej w r贸偶norodnych dziedzinach. Jednym z obszar贸w jego zainteresowa艅 by艂a genealogia 艂膮czona z heraldyk膮 Zaowocowa艂o to powstaniem pi臋ciotomowego dzie艂a zatytu艂owanego: Heraldyka, czyli opisanie herb贸w, w jakim kt贸ry jest kszta艂cie, oraz familie rodowitej szlachty polskiej i W.X. Litewskiego z ich herbami. Przy tym: Ws艂awieni m臋stwem i odwag膮, wytworn膮 nauk膮, cnot膮, gorliwo艣ci膮 i innymi zas艂ugami w ojczy藕nie dawniejszego i tera藕niejszego wieku Polacy t. 1-2, Warszawa 1792鈥1794; t. 3, Warszawa 1795; t. 4, Warszawa 1796; t. 5, Warszawa 1798. Dzie艂o to by艂o krytycznie oceniane ju偶 przez wsp贸艂czesnych i potomnych. Ostatecznie chyba na nadaniu negatywnej opinii o nim zawa偶y艂a wypowied藕 W艂odzimierza Dworzaczka, kt贸ry bardzo nisko oceni艂 prace Wiel膮dka. Sam Wiel膮dko nosi艂 si臋 z zamiarem wydawania kolejnych tom贸w 鈥濰eraldyki鈥. Zbiera艂 materia艂y do tomu VI. Jednak r贸偶ne przeszkody uniemo偶liwi艂y realizacj臋 tego prze i sprawi艂y, 偶e materia艂y te pozosta艂y w r臋kopisie. Po 艣mierci Wiel膮dka przechodzi艂y one r贸偶ne koleje losu i zmienia艂y w艂a艣cicieli. W l. 1837-1862 nale偶a艂y do J贸zefa Kaczanowskiego, w艂a艣ciciela biura informacyjnego w Warszawie, kt贸re m. in. 艣wiadczy艂o us艂ugi szlachcie legitymuj膮cej si臋 przed Heroldi膮 Kr贸lestwa Polskiego. Nast臋pnie materia艂y Wiel膮dka wraz z ca艂膮 kolekcj膮 Kaczanowskiego zakupili W艂odzimierz hr. Plater oraz Zygmunt hr. Pus艂owski. R贸偶nymi drogami trafi艂y one nast臋pnie do Centralnego Pa艅stwowego Archiwum Historycznego w Kijowie oraz Biblioteki Jagiello艅skiej w Krakowie. Cz臋艣膰 materia艂贸w Wiel膮dka w 1958 r. zosta艂a rewindykowana z ZSRR i znajduje si臋 obecnie w AGAD w Warszawie. R臋kopi艣mienne tomy herbarza Wiel膮dka znajduj膮ce si臋 w Kijowie i w Krakowie zawieraj膮 nie tylko genealogie i teksty opisowe podobne do tych opublikowanych w tomach wydanych drukiem, lecz r贸wnie偶 s膮 zbiorami regest贸w z ksi膮g s膮dowych, g艂贸wnie z terenu Mazowsza i Podlasia. Warto艣膰 tych regest贸w wzrasta niepomiernie wobec faktu, 偶e wi臋kszo艣膰 ksi膮g b臋d膮cych ich podstaw膮 zosta艂a zniszczona w 1944 r. Szczeg贸lnie cenne s膮 wypisy z ksi膮g serii. 鈥濪onationum鈥 z grodu warszawskiego, kt贸re dla XVII i XVIII w. przepad艂y niemal ca艂kowicie. Analiza r臋kopi艣miennej spu艣cizny W. W. Wiel膮dka sk艂ania jednocze艣nie do ponownej weryfikacji oceny jej ca艂o艣ci, kt贸ra naszym zdaniem nie mo偶e by膰 jedynie negatywna.

Dr Miros艂aw Zygmunt Roguski (Stowarzyszenie Zamek Liw. Stowarzyszenie Kulturalne Ziemi Liwskiej)
„Protoko艂y lustracji starostw i rejestry podatkowe czas贸w Sejmu Wielkiego jako 藕r贸d艂o do bada艅 na szlacht膮 ziemi liwskiej.

Ziemi臋 liwsk膮 zamieszkiwa艂a w XVIII i XIX wieku liczna drobna szlachta. Wi臋kszo艣膰 rodzin szlacheckich to potomkowie rycerzy kt贸rzy nabyli lub otrzymali nadania ziemi 鈥瀗a prawie rycerskim鈥 w XIV i XV wieku. Elit臋 maj膮tkow膮 i polityczn膮 ziemi tworzy艂o kilka rodzin powi膮zanych z dworem Stanis艂awa Augusta Poniatowskiego i prymasem Micha艂em Jerzym Poniatowskim (Cieciszowscy, Cieszkowscy, Grzybowscy, Oborscy, Rudzi艅scy). Ich przedstawiciele byli wybierani pos艂ami , deputatami na Trybuna艂 Koronny, pe艂nili szereg wa偶nych urz臋d贸w centralnych, dworskich, ziemskich. Ni偶sze urz臋dy ziemskie, grodzkie i kancelaryjne powierzano przedstawicielom ubo偶szych rodzin szlachty cz膮stkowej i zagrodowej. Ze wzgl臋du na zniszczenie akt ziemskich i grodzkich w podpalonym przez 偶o艂nierzy niemieckich gmachu AGAD, po upadku Powstania Warszawskiego, zachowane spisy podatkowe z czas贸w Sejmu Wielkiego s膮 jednymi z nielicznych zachowanych 藕r贸de艂 pozwalaj膮cych na badanie tej spo艂eczno艣ci, zachodz膮cych w艣r贸d miejscowej szlachty zmian maj膮tkowych, identyfikacj臋 poszczeg贸lnych os贸b , proces贸w migracyjnych itp.

W imieniu Zarz膮du G艂贸wnego

Prezes

prof. UO dr hab. S艂awomir G贸rzy艅ski