Motu proprio papie┼╝a: Tajne Archiwum Watyka┼äskie b─Ödzie si─Ö nazywa─ç Archiwum Apostolskie Watykanu. Franciszek wyja┼Ťnia w li┼Ťcie apostolskim w formie Motu proprio, ┼╝e nowa nazwa eliminuje ewentualne nieporozumienia zwi─ůzane z terminem ÔÇ×tajemnicaÔÇŁ i podkre┼Ťla ÔÇ×bliski zwi─ůzek mi─Ödzy Stolic─ů Rzymsk─ů a ArchiwumÔÇŁ.

Jedno z najwa┼╝niejszych i najbardziej znanych o┼Ťrodk├│w bada┼ä historycznych na ┼Ťwiecie nie zmieni to┼╝samo┼Ťci, struktury i misji. Tajne Archiwum Watyka┼äskie, kt├│re od ponad 400 lat s┼éu┼╝y Stolicy Apostolskiej, ma teraz now─ů nazw─Ö. Papie┼╝ Franciszek postanowi┼é w li┼Ťcie apostolskim w formie Motu proprio, archiwum nazwa─ç: Watyka┼äskie Archiwum Apostolskie. Jest to instytucja, kt├│ra zachowuje dziedzictwo dokumentalne ÔÇ×tak cenne dla Ko┼Ťcio┼éa katolickiego, jak i dla kultury powszechnejÔÇŁ.

Prywatne archiwum papie┼╝a

W li┼Ťcie Ojciec ┼Üwi─Öty wyja┼Ťnia przyczyny tej zmiany, przypominaj─ůc, ┼╝e pierwotnie termin secretum mia┼é dok┼éadne znaczenie: oznacza┼é, ┼╝e instytucja powo┼éana w 1612 r. na polecenie papie┼╝a Paw┼éa V ÔÇ×by┼éa niczym innym jak prywatnym, osobnym archiwum, zastrze┼╝onymÔÇŁ papie┼╝a. Tak wi─Öc wszyscy papie┼╝e je tworzyli, a ÔÇ×uczeni je uznaj─ů dzisiaj – przypisuj─ůc temu okre┼Ťleniu w┼éa┼Ťciw─ů warto┼Ť─ç – za prywatne archiwum a nie tajne”. Nale┼╝y zauwa┼╝y─ç, ┼╝e papie┼╝ Leon XIII, ju┼╝ w 1881 r. udost─Öpni┼é naukowcom zbiory do bada┼ä, co ca┼ékowicie zaprzecza idei „tajno┼Ťci” a otwiera zasoby wzbogacaj─ůc ┼Ťwiatow─ů kultur─Ö.

Zmiany semantyczne

Jak d┼éugo ÔÇ×┼Ťcis┼éy zwi─ůzek mi─Ödzy j─Özykiem ┼éaci┼äskim a j─Özykami, kt├│re si─Ö z niego wywodz─ůÔÇŁ pozostawa┼é niezmienny, nie by┼éo potrzeby, pisze papie┼╝ Franciszek, aby wyja┼Ťni─ç lub nawet uzasadni─ç ten tytu┼é „Archivum secretumÔÇŁ. Ale ÔÇ×przy post─Öpuj─ůcych zmianach semantycznychÔÇŁ, kt├│re mia┼éy miejsce ÔÇ×we wsp├│┼éczesnych j─Özykach oraz w kulturach i wra┼╝liwo┼Ťciach spo┼éecznych r├│┼╝nych narod├│wÔÇŁ, poj─Öcie secretum w odniesieniu do Archiwum Watyka┼äskiego wywo┼éa┼éo nieporozumienia i ÔÇ×dwuznaczne, a nawet negatywneÔÇŁ niuanse.

Utracono autentyczne poczucie ÔÇ×sekretuÔÇŁ

Papie┼╝ Franciszek przypomina, ┼╝e ÔÇőÔÇőÔÇ×prawdziwe znaczenie terminu secretumÔÇŁ stopniowo zanik┼éo. S┼éowo wyra┼╝one wsp├│┼éczesnym terminem ÔÇ×tajemnicaÔÇŁ kojarzy si─Ö z tym s┼éowem: ÔÇ×W niekt├│rych obszarach i ┼Ťrodowiskach, nawet o pewnym znaczeniu kulturowym – pisze Papie┼╝ – wyra┼╝enie to nabra┼éo uprzedzenia, ┼╝e ÔÇőÔÇőjest ukryty, nie mo┼╝e by─ç ujawniony i by─ç zarezerwowanym dla kilkuÔÇŁ. ÔÇ×Jest to przeciwie┼ästwo – zauwa┼╝a papie┼╝ Franciszek – tego, czym zawsze by┼éo i zamierza by─ç Archiwum Watyka┼äskeÔÇŁ.

Archiwum i Stolica Apostolska

Nowa nazwa, jak wyja┼Ťnia papie┼╝, podkre┼Ťla ÔÇ×┼Ťcis┼éy zwi─ůzek mi─Ödzy Stolic─ů Rzymsk─ů a Archiwum, niezb─Ödnym narz─Ödziem pos┼éugi PiotrowejÔÇŁ. Jednocze┼Ťnie podkre┼Ťla on ÔÇ×bezpo┼Ťredni─ů zale┼╝no┼Ť─ç od rzymskiego papie┼╝a, co jest ju┼╝ oczywiste przy nazwie Watyka┼äskie Archiwum ApostolskieÔÇŁ.

Składnica z niezrównanymi skarbami

Archiwum przewija si─Ö przez 85 km rega┼é├│w w dwukondygnacyjnym budynku, ustawionych w piwnicy Cortile della Pigna Muze├│w Watyka┼äskich. Zachowane w rozleg┼éych zasobach dziedzictwo dokumentalne obejmuje chronologiczny okres oko┼éo dwunastu wiek├│w (wieki VIII-XX). Posiada archiwa historyczne r├│┼╝nych instytucji publicznych i prywatnych. Od czasu gdy papie┼╝ Leon XIII w 1881 r. otworzy┼é drzwi archiwum dla uczonych, sta┼éo si─Ö ono centrum bada┼ä historycznych w┼Ťr├│d najwa┼╝niejszych badaczy na ┼Ťwiecie. S┼éynny niemiecki filozof i matematyk Gottfried Wilhelm von Leibniz napisa┼é w 1702 r., ┼╝e mo┼╝na to papieskie archiwum uzna─ç za centralne Archiwum Europy (quod quodam mondo totius Europae commune Archivum censeri debet).

tajne archiwum watykanu

Dziedzictwo do ochrony i konsultacji

Dzia┼éalno┼Ť─ç Archiwum rozwija si─Ö w dw├│ch g┼é├│wnych kierunkach: ochrona dziedzictwa dokumentacyjnego, sprzyjaj─ůc warunkom zachowania, kt├│re chroni─ů jego integralno┼Ť─ç i jego wzbogacenie jako historycznej pami─Öci o tysi─ůcletniej dzia┼éalno┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa. Ka┼╝dego roku Archiwum przyjmuje oko┼éo 1500 uczonych z ponad 60 kraj├│w. Zwracaj─ůc si─Ö do ko┼Ťcielnych archiwist├│w 26 wrze┼Ťnia 1963 r., Pawe┼é VI wypowiada nast─Öpuj─ůce s┼éowa: ÔÇ×Nasze fragmenty papieru s─ů echem i ┼Ťladami [ÔÇŽ] przej┼Ťcia Pana Jezusa na ┼Ťwiecie. A zatem wyznawanie kultu tych dokument├│w, dokument├│w, archiw├│w oznacza w konsekwencji wyznawanie kultu Chrystusa, poczucie Ko┼Ťcio┼éa, oddanie si─Ö, przekazanie tym, kt├│rzy przychodz─ů z histori─ů przej┼Ťcia, tranzytu Domini na ┼ŤwiecieÔÇŁ.

Konsultacje dotycz─ůce dokumentacji archiwum, na polecenie papie┼╝a Franciszka, zostan─ů przed┼éu┼╝one do 2 marca 2020 r. Papie┼╝ og┼éosi┼é to 4 marca ubieg┼éego roku, przyjmuj─ůc urz─Ödnik├│w Archiwum. Przy tej okazji papie┼╝ Franciszek wyrazi┼é nadziej─Ö na: ÔÇ×powa┼╝ne i obiektywne badania historyczne”. Jest to zgodne z wcze┼Ťniejsz─ů zapowiedzi─ů: Papie┼╝ Franciszek otworzy tajne archiwa z czas├│w Piusa XII

W skr├│cie:

Czy Tajne Archiwa Watyka┼äskie s─ů tajne?

Nie, to b┼é─Ödnie interpretowana nazwa. Archiwa Watyka┼äskie s─ů archiwami prywatnymi papie┼╝y. Obecna nazwa archiw├│w to Watyka┼äskie Archiwum Apostolskie. Od 1881 roku archiwa s─ů dost─Öpne dla uczonych ca┼éego ┼Ťwiata.

Kiedy powstało Tajne Archiwum Watykańskie?

Instytucja prywatnego archiwum papieskiego zosta┼éa powo┼éana w 1612 r. na polecenie papie┼╝a Paw┼éa V. Archiwum posiada zbiory pochodz─ůce od VIII do XX wieku.

Jak duże jest Tajne Archiwum Watykańskie?

Watykańskie Archiwum Apostolskie zajmuje 85 km regałów w dwukondygnacyjnym budynku, ustawionych w piwnicy Cortile della Pigna Muzeów Watykańskich. Zachowane w rozległych zasobach dziedzictwo dokumentalne obejmuje chronologiczny okres około dwunastu wieków (wieki VIII-XX). Posiada archiwa historyczne różnych instytucji publicznych i prywatnych.