Pochodzenie nazwisk

19574
pochodzenie nazwisk

Pochodzenie nazwisk to zagadnienie interesuj膮ce wszystkich genealog贸w. Tu znajdziesz odpowied藕 na pytanie o Twoje nazwisko, jak powsta艂o, jak si臋 zmienia艂o, czy zosta艂o zmienione na inne.聽

Pochodzenie nazwiska

Poznanie pochodzenia nazwisk jest procesem trudnym, z艂o偶onym. Jest to znacznie trudniejsze ni偶 odnalezienie przodk贸w czy zbudowanie olbrzymiego drzewa genealogicznego. Najcz臋艣ciej nie jeste艣my w stanie wskaza膰 jednoznacznie jakie jest pochodzenie danego nazwiska. Czasem udaje si臋 prze艣ledzi膰 nie tylko moment powstania nazwiska ale r贸wnie偶 jego zmiany w czasie. Najwi臋cej szcz臋艣cia maj膮 poszukiwacze pochodzenia nazwisk w艂a艣cicieli ziemskich. Dotyczy to jednak zaledwie ok. 1% wszystkich nazwisk. W dalszej cz臋艣ci opisujemy pochodzenie nazwisk polskich.

Pochodzenie nazwiska a znaczenie nazwiska

Do cz臋stych pyta艅 nale偶y „jakie jest znaczenie nazwiska X?” czy „jakie jest znaczenie nazwisk Y i Z?” czy te偶 „co oznacza nazwisko N?”. Nale偶y bardzo wyra藕nie podkre艣li膰 偶e same nazwiska nie maj膮 偶adnego znaczenia ponad okre艣lanie to偶samo艣ci cz艂owieka. I nazwiska znacz膮 tylko tyle ile litery sk艂adaj膮ce si臋 na nazwisko. Nazwiska nie maj膮 偶adnego znaczenia i o niczym nie 艣wiadcz膮 poza identyfikacj膮 przynale偶no艣ci do rodu.

Mo偶na i powinni艣my m贸wi膰 o pochodzeniu nazwiska w sensie etymologicznym a i to zwykle tylko z pewnym prawdopodobie艅stwem, wskazuj膮c na r贸偶ne mo偶liwo艣ci. Nie pytajmy zatem „jakie jest znaczenie nazwiska?” a co najwy偶ej „jakie jest pochodzenie nazwiska?”. Maj膮c na my艣li pochodzenie nazwiska mo偶emy powiedzie膰, 偶e my艣limy tutaj o genealogii nazwiska. W istocie „genealogia nazwisk” to etymologia nazwisk, kt贸ra opisana jest w tym dziale.

Nazwania

Nazwiska w Polsce. Jeszcze w XII w. cz艂owieka okre艣lano tylko jednym s艂owem, nie istnia艂o poj臋cie imienia i nazwiska. By艂 to okres przednazwiskowy. Okre艣lenia, nazwania ludzi by艂y jednowyrazowe i nie by艂y dziedziczone. 脫wczesne nazwania to m.in. Bogdan, Sulen, Micherz, Matu艂, Suluj, G臋ba, Godziesz, Niesiebud, Go艣cirad, 艁膮tek, Boguchwa艂, Bielec, Kuczek, Dalestryj, Radost, Dobruj, Kuzior, Ustalicy, P膮s, Pawe艂, Siedlik, Suta, Chocian, Kotek, Przewodek, Gwozdan, Chwalisz, Krobcza, Mi艂ostryj, 呕ydowin, Bo偶ek, Chociemir, D膮brosza, Proszek, K臋dzierza, Tr膮bka,… Bulla Gnie藕nie艅ska (1136 r.) wymienia oko艂o 300 nazwa艅, m.in. B臋dziech, Dobek, Pozdziech, Witosza.

Dzisiejsze znaczenie wyrazu „nazwisko” utrwali艂o si臋 na pocz膮tku XIX wieku. Wcze艣niej wyraz ten znaczy艂 tyle co obecne s艂owo „nazwa” i by艂 u偶ywany w odniesieniu do ludzi jak i do ro艣lin, rzeczy czy obiekt贸w geograficznych (Szajnocha w XIX w. pisa艂 偶e miasta maj膮 swoje nazwiska). W 艣redniowieczu a偶 po wiek XVI w odniesieniu do cz艂owieka u偶ywano takich wyraz贸w jak „imi臋”, „imiono”, „miano”, „przezwisko” (przydomek), „zwanie” („Jak go zw膮?”). Do ko艅ca XIX w. nie by艂o wyrazu okre艣laj膮cego jednoznacznie poj臋cie dziedzicznego nazwania cz艂owieka, mieszano dzisiejsze poj臋cia imienia, nazwiska, przezwiska i nazwania. Dopiero w XX w. ukszta艂towa艂o si臋 ostatecznie obecne znaczenie wyrazu „nazwisko”, wtedy te偶 zako艅czy艂 si臋 trwaj膮cy od pocz膮tku XIX w. proces kszta艂towania nazwisk.

Pochodzenie nazw osobowych

Nazwiska polskie zacz臋艂y powstawa膰 w XII i XIII w. w spos贸b naturalny w obecnym znaczeniu. By艂o kilka dr贸g do powstawania nazw dwuwyrazowych, zal膮偶k贸w nazwisk. Nie by艂y one jednak dziedziczone i nie stanowi艂y o wi臋zach pokrewie艅stwa. Pochodzenie nazwisk w tym okresie by艂o bardzo zr贸偶nicowane. Do imion (nazw) zacz臋to dodawa膰 cz艂ony o r贸偶nym znaczeniu:

  1. Okre艣lenie osoby poprzez wskazanie jej ojca (patronymik).
    Pochodzenie nazwiska patronymiczne. Przyk艂ad: Go艣cirad syn 艁膮tka. W ten spos贸b nazywano osoby o powtarzaj膮cych si臋 imionach (nazwach) w jednej wsi oraz osoby spoza lokalnej spo艂eczno艣ci, przyjezdne.
  2. Okre艣lenie osoby poprzez wskazanie jej brata.
    Przyk艂ad: Go艣cirad brat Pakos艂awa. W ten spos贸b r贸wnie偶 nazywano osoby o powtarzaj膮cych si臋 imionach (nazwach)
  3. Okre艣lenie osoby poprzez podanie zawodu (zaj臋cia).
    Przyk艂ady: Go艣cirad narocznik, Miku艂 archidiakon krakowski, Fulko kantor gnie藕nie艅ski. W taki spos贸b wymieniano mieszka艅c贸w r贸偶nych wsi (przyk艂ad: Z W臋grzynowa wszyscy narocznicy: Go艣cirad, Kuzior syn Ustalica, P膮sa, Pawe艂, …).
    Nale偶y pami臋ta膰, 偶e r贸偶ne wsie zajmowa艂y si臋 艣wiadczeniem r贸偶nych us艂ug na rzecz w艂a艣cicieli ziemskich b膮d藕 wytwarzaniem okre艣lonych d贸br – jedne wsie zobowi膮zane by艂y np. do wystawiania podwod贸w inne np. do produkcji lemieszy. Opr贸cz uprawy ziemi mieszka艅cy musieli wykonywa膰 r贸偶ne pos艂ugi i wykonywanie danych pos艂ug by艂o przypisywane mieszka艅com danej wsi. Cz臋sto (ale nie by艂a to regu艂a) nazwa wsi pochodzi艂a od nazwy 艣wiadczonej przez wie艣 pos艂ugi. W przyk艂adzie mowa o pos艂udze zwanej narokiem, dwie kolejne nazwy dwucz艂onowe dotycz膮 szlachty.
    Warto zauwa偶y膰, 偶e niekt贸re nazwy powsta艂y nie od polskich lecz 艂aci艅skich okre艣le艅 nazw zawod贸w, jak np. Uryga, kt贸rej to nazwy pr贸偶no szuka膰 w j臋zyku polskim (艂ac. auriga to wo藕nica). Typowym przyk艂adem mo偶e by膰 tutaj okre艣lenie Kowal dla kowala oraz Kowalczyk dla zar贸wno syna kowala jak i pomocnika kowala. Zawody i zaj臋cia stanowi膮 藕r贸d艂o oko艂o 17% polskich nazwisk.
  4. Okre艣lenie osoby poprzez podanie zawodu i wskazanie ojca.
    Przyk艂ad: Go艣cirad syn 艁膮tka narocznik. Czasem gdy ojciec by艂 s臋dzi膮 syna nazywano S臋dzicem. Jest to po艂膮czenie dw贸ch poprzednich przypadk贸w.
  5. Okre艣lenie osoby poprzez wskazanie miejscowo艣ci pochodzenia i nazw etnicznych (toponymik).
    Przyk艂ad: Przedbor z Mazowsza oraz Mazur, G贸rski. Okre艣lenia te stanowi膮 藕r贸d艂o oko艂o 8% polskich nazwisk.
  6. Okre艣lenie osoby poprzez podanie zawodu i wskazanie miejscowo艣ci pochodzenia.
    Przyk艂ad: Bernard kapelan z Ruszczy.
  7. Okre艣lenie osoby poprzez wskazanie jej ojca okre艣leniem odojcowskim.
    Pochodzenie nazwiska odojcowskie. Przyk艂ad: Wojciech Sirakowic. Sirakowic to tyle samo co syn Siraka. Te dwa sposoby nazwa艅 odojcowskich syn Siraka – Sirakowic u偶ywane by艂y zamiennie.
  8. Okre艣lenie osoby poprzez wskazanie jej m臋偶a.
    Pochodzenie nazwiska odm臋偶owskie. Nazwisko 偶ony utworzone od nazwiska jej m臋偶a.
  9. Okre艣lenie osoby poprzez dodanie drugiego okre艣lenia – nazwy osobowej o charakterze przezwiska, pochodz膮cego od wyraz贸w pospolitych.
  10. Przezwisko wynikaj膮ce z cech osobowych fizycznych lub psychicznych danej osoby.
    Jest to pochodzenie nazwiska odapelatywne (apelatyw – wyraz pospolity). Przyk艂ady: Sulis艂aw G臋ba, P臋cin Oczko, Jakub Kika. Kika – staropolska forma od s艂owa kikut (pozosta艂o艣膰 po ko艅czynie). W ten spos贸b powsta艂o oko艂o 10% polskich nazwisk.
  11. Przezwisko innego pochodzenia.
    Jest to pochodzenie nazwiska odapelatywne (apelatyw – wyraz pospolity). Przyk艂ad: Miko艂aj Zaj膮c, Pawe艂 Sikora, Pawe艂 Wi艣niakowski, Jakub Kwiecik. Kwiecik jest tutaj form膮 s艂owa kwiat. Przezwiska zwi膮zane ze 艣wiatem zwierz膮t s膮 藕r贸d艂em oko艂o 12,5% polskich nazwisk, ze 艣wiatem ro艣linnym stanowi膮 oko艂o 11%.
  12. Przezwisko wynikaj膮ce z zachowania.
    W taki spos贸b powsta艂o nazwisko W艂adys艂awa Reymonta. Jego daleki przodek, imieniem Baltazar, by艂 je艅cem szwedzkim w okresie potopu. Cz臋sto pokrzykiwa艂 w nerwach: – A niech was rejment diab艂贸w porwie (rejment to staropolski regimen). Z powiedzenia utworzono przezwisko. Noblista zmieni艂 tylko dwie literki i tak zmienione przezwisko uleg艂o utrwaleniu.
  13. Przezwisko wynikajace z miejsca zamieszkania.
    Przyk艂ady to: Boczniak (mieszkaj膮cy na uboczu), Le艣ny (mieszkaj膮cy w lesie).
  14. Przezwisko wynikaj膮ce z miejsca pochodzenia.
    Jest to pochodzenie nazwiska odetniczne. Przyk艂ady to: Charwat, Anglik.
  15. Okre艣lenie osoby poprzez ponowienie imienia.
    W 艣redniowieczu czasem zapisywano imiona po 艂acinie. Cz臋sto nast臋powa艂o ich ponowne spolszczenie i u偶ycie jako drugiej nazwy, np. Wojciecha zapisanego jako Adalbertus nazywano p贸藕niej Wojciechem Wojcieszkiem.
  16. Z艂o艣liwo艣膰.
    Prusy i Austria wprowadzi艂y (od 1787 r. – patent cesarski w zaborze austriackim) na obszarze zabor贸w przymus posiadania przez 呕yd贸w nazwiska w wersji niemieckoj臋zycznej. J贸zef II d膮偶膮cy do germanizacji 呕yd贸w nakaza艂 nada膰 呕ydom nazwiska niemieckoj臋zyczne. 呕ydzi nie posiadali nazwisk, u偶ywali wy艂膮cznie patronymik贸w. W Galicji nazwiska nadawali starostowie. Za „艂adne” nazwiska pochodz膮ce od szlachetnych metali lub kamieni (np. Goldman) pobierane by艂y wysokie op艂aty. Tanie by艂y nazwiska pochodz膮ce od metali zwyk艂ych (np. Eisen, Eisenmann). Bezp艂atne by艂y nazwiska odzwierz臋ce. Uprzedzenia wobec 呕yd贸w by艂y powodem nadawania wyj膮tkowo z艂o艣liwych, o艣mieszaj膮cych nazwisk.
    W Prusach zadaniem tym obarczono komisje oficerskie, kt贸re je wykona艂y z 偶o艂dackim wdzi臋kiem. W艣r贸d 偶o艂dak贸w zab艂ysn膮艂 ekscentryczny bajkopisarz, a zarazem urz臋dnik pruski – radca E. T. A. Hoffman. Jego niebywa艂a wyobra藕nia znalaz艂a tu pe艂en upust, doprowadzaj膮c 呕yd贸w do rozpaczy. Oto przyk艂ady: Ochsenschwanz – Wo艂owyogon, Temperaturwechsel – Zmianatemperaury, Kanalgeruch – Kana艂owyzapach, Wanzenknicker – Pluskwianasknera, Signmirwas – Za艣piewajmico艣, Muttermilch – Mlekomatki, Goldberg – Z艂otag贸ra. Liczne nazwiska 偶ydowskie maj膮 zwi膮zek z miejscem zamieszkania: Warschauer, P艂onskier czy Drohobycki lub wykonywanym zawodem, jak w przypadku Handelsmana.
  17. Data chrztu neofit贸w.
    Kwietniewski, Majewski itd. to cz臋sto nowe nazwiska os贸b pochodzenia 偶ydowskiego (ale nie tylko) przyj臋te od nazwy miesi膮ca w kt贸rym przyj臋li chrzest. Dla przykladu wi臋kszo艣膰 Frankist贸w ktorzy przyjeli chrzest w 1795 przyj臋艂a nazwisko Majewski poniewa偶 chrzest przyj臋li聽w maju. Cz臋sto zamiast nazwiska tworzonego od miesi膮ca chrztu nadawano nazwisko Nawrocki („nawr贸cony”).
  18. Nazwiska obce.
    Najcz臋艣ciej wyst臋powa艂y nazwiska o pochodzeniu niemieckim. Przyk艂ady to: Bach, Szarlej.

Przydomki

Przydomki istotnie r贸偶ni膮 si臋 od przezwisk. Przezwiska s膮 zwi膮zane z osob膮, we wczesnym okresie nie by艂y dziedziczone. Natomiast przydomki zwi膮zane s膮 z nazwiskiem, s膮 dziedziczone.

Przydomki informowa艂y o przynale偶no艣ci do r贸偶nych linii wywodz膮cych si臋 od tego samego protoplasty i pe艂ni艂y dwie wa偶ne role. Przede wszystkim powstawa艂y w miar臋 rozrastania si臋 rodzin jako naturalny spos贸b rozr贸偶niania linii. Druga przyczyna to prawo kanoniczne – zabrania艂o ono i zabrania zwi膮zk贸w ma艂偶e艅skich przy powinowactwie bli偶szym ni偶 8 stopnia (dla 2 i 3 generacji o 艣lubie decydowa艂 Rzym, dla 4 i 5 – biskup, dla 6 i 7 – proboszcz: zasada 2-4-6).

W wielu miejscach wyst臋powa艂y obok siebie od bardzo wielu pokole艅 takie same nazwiska (a nawet imiona), praktycznie nie b臋d膮ce zwi膮zane wi臋zami pokrewie艅stwa. Zachodzi艂a jednak uzasadniona obawa, 偶e kto艣 zechce obej艣膰 ograniczenia prawa kanonicznego i „podszyje” si臋 pod inn膮 lini臋. Aby ustrzec si臋 przed takimi praktykami proboszczowie zacz臋li r贸偶nicowa膰 poszczeg贸lne linie nazwiska stosuj膮c przydomki. Dzi臋ki temu je偶eli osoby mia艂y zr贸偶nicowane nazwisko mo偶na by艂o mie膰 pewno艣膰, 偶e nic nie stoi na przeszkodzie udzielenia 艣lubu. Przydomki r贸wnie偶 by艂y 藕r贸d艂em pochodzenia polskich nazwisk.

Przydomki najcz臋艣ciej pochodzi艂y od miejsca zamieszkania, okolicy, np. od lasu, doliny, g贸ry, rzeki, stawu lub ich nazw. Powstawa艂y w ten spos贸b nazwy osobowe jak np. Jan Gruszka-Zale艣ny, Kacper Maluch-G膮sienica. Cz臋sto tworz膮c przydomki dodawano ko艅c贸wk臋 -ski, np. Zaleski (zamiast Zale艣ny) zw艂aszcza, gdy pochodzi艂y od nazw siedlisk. Czasami nazwiskami stawa艂y si臋 w艂a艣nie przydomki (trzeci cz艂on) zamiast „nazwiska” (drugiego cz艂onu). Warto w tym miejscu zauwa偶y膰, 偶e dzisiejsze nazwisko 艢mietanowski mo偶e pochodzi膰 zar贸wno od s艂owa 艣mietana ale mo偶e r贸wnie偶 pochodzi膰 od przydomka maj膮cego swe 藕r贸d艂o od nazwy geograficznej jak Hala 艢mietanowska. W tym drugim przypadku oznacza艂oby to 偶e dany r贸d wywodzi si臋 z okolic Hali 艢mietanowskij.

de

Przed wykszta艂ceniem si臋 nazwisk odmiejscowych cz臋sto spotykane by艂o w艣r贸d szlachty nazwanie typu: Franciszek de Orzek, gdzie „de” oznacza艂o „z”. Czyli w tym przypadku Franciszek z miejscowo艣ci Orzek. Inaczej: Franciszek z Orzeka. Z czasem to nazwanie przekszta艂ca艂o si臋 w nazwisko: Franciszek Orzek b膮d藕 Franciszek Orzekowski.

Kszta艂towanie si臋 systemu dwuimiennego

Wiek XIV przyni贸s艂 powszechne okre艣lanie os贸b nazwami dwu- i tr贸jcz艂onowymi. U偶ywano imienia oraz dodatkowego elementu wyr贸偶niaj膮cego (czasem dw贸ch) kt贸rym by艂a albo druga nazwa osobowa albo wskazanie miejscowo艣ci sk膮d pochodzi艂a albo te偶 zawodu kt贸ry wykonywa艂a. Dotyczy to szczeg贸lnie mieszczan, w mniejszym stopniu szlachty a ch艂opi nadal u偶ywaj膮 g艂贸wnie nazw jednowyrazowych.

Przyk艂ady: Miko艂aj Studziennik, Stanis艂aw zwany Ostro偶ko, Ciechos艂aw so艂tys z W艂odzis艂awia, Nicolaus Kesenet ze Strasburga, Herman Hoepoffer ze 艢widnicy, Marta z O艂umu艅ca, Maciek Vrobl z Raciborza, Edzik z Czarnej Wsi.

W wieku XV pojawiaj膮 si臋 w dokumentach ch艂opskie nazwania dwuwyrazowe.

Przyk艂ady: „Myd艂o, wie艣 posiadaj膮ca ko艣ci贸艂 parafialny, kt贸rej w艂a艣cicielami s膮 Jan z Ole艣nicy herbu D臋bno, Piotr Gramatyka i Miko艂aj Ozi臋b艂owski herbu Ostoja (…) na czterech 艂anach. na kt贸rych teraz czterech ch艂op贸w pozostaje, mianowicie Oko艅, tak偶e Jan Wieksza, tak偶e Raszek, tak偶e Stanis艂aw 呕y艂a.”

Jak wida膰 w XV w. szlachta u偶ywa艂a trzech sposob贸w nazywania – samego imienia, imienia z nazw膮 wsi oraz drugiej nazwy osobowej. Stopniowo nazwania dwuwyrazowe coraz bardziej upowszechniaj膮 si臋 tak, 偶e w XVII wieku u偶ywanie tylko imion spotyka si臋 w艣r贸d biednego mieszcza艅stwa i ch艂op贸w. Z kolei w XVII wieku cho膰 stosowanie nazwa艅 dwuwyrazowych jest powszechne w ca艂ym spo艂ecze艅stwie, druga nazwa osobowa jest jeszcze nieustabilizowana. W zale偶no艣ci od sytuacji jedna osoba u偶ywa r贸偶nych drugich nazw osobowych. Przyk艂ad: B艂a偶ej Wierusz vel Zielonka. B艂a偶ej nie ma jeszcze ustalonego nazwiska, ca艂y czas s膮 to dwie nazwy osobowe. Wielu szlachcic贸w posiada艂o wiele wsi i u偶ywa艂o r贸偶nych nazw odmiejscowych w zale偶no艣ci od sytuacji.

Ukszta艂towanie si臋 systemu dwuimiennego nie oznacza jeszcze powstania nazwisk ani tym bardziej nazwisk dziedzicznych.

Tworzenie si臋 nazwisk dziedzicznych

Pierwsza cz臋艣膰 nazwy z zasady nie by艂a dziedziczona. W odniesieniu do drugiej nazwy osobowej sytuacja by艂a z艂o偶ona. Z zasady nie przechodzi艂y na potomk贸w nazwania odojcowskie, cz臋sto te偶 przezwiska od wyraz贸w pospolitych. Natomiast – zw艂aszcza w艣r贸d magnaterii i bogatych mieszczan, kupc贸w – pod koniec XVII wieku pojawi艂a si臋 tendencja do nazwania dziedzicznego. Stopniowo nazwisko dziedziczne zaczyna pojawia膰 si臋 w艣r贸d szlachty, ubo偶szego mieszcza艅stwa, ubo偶szej szlachty, p贸藕niej w艣r贸d plebsu miejskiego najp贸藕niej za艣 w艣r贸d ch艂op贸w i 呕yd贸w.

Proces kszta艂towania si臋 nazwiska dziedziczonego poprzedzony by艂 stosowaniem nazwy osobowej sk艂adaj膮c膮 si臋 z imienia oraz nazwy rodziny. Przyk艂ad: El偶bieta z Maciejewskich, Bronis艂awa z Karwosieckich. Jak wida膰 p贸藕niejsze nazwisko silnie wi膮zane z osob膮 wcze艣niej stanowi艂o nazw臋 ca艂ej rodziny.

Pochodzenie nazwisk ze wzgl臋du na modyfikacje

Do 1850 roku nazwiska by艂y cz臋sto i mocno modyfikowane nawet w obr臋bie danej rodziny. Modyfikacje polega艂y na zmianach pisowni oraz poprzez przyrostki. Mo偶na uzna膰, 偶e proces rozwijania nazwisk zako艅czy艂 si臋 po 1850 roku, kiedy r贸wnie偶 呕ydzi zmuszeni zostali do u偶ywania nazwisk w miejsce tradycyjnych patrymonik贸w. Tym niemniej opr贸cz rozwoju nazwisk ma miejsce ca艂y czas proces zmiany nazwisk.

Przyczyny modyfikacji nazwisk:

  • Niewymawianie niekt贸rych g艂osek. Modyfikacja w celu u艂atwienia wymowy albo te偶 w celu nadania charakterystycznego brzmienia.
  • Dodanie przyrostka -ski, -cki lub innego. Opisane dalej.
  • Uszlachcenie. Uszlachcenie (nobilitacja, indygenat) czasem wi膮za艂y si臋 z modyfikacj膮 lub zmian膮 nazwiska. Przyk艂adowo mieszczanin Jan Awak od chwili uszlachcenia nazywa艂 si臋 Wakowski, a kozak Z艂otare艅ko – Z艂otarzewski. Za艣 bohater spod Rac艂awic Wojciech Bartos decyzj膮 Sejmu sta艂 si臋 Bartoszem G艂owackim. Nazwisko wybitnego polskiego historyka Joachima Lelewela utworzono aktem nobilitacyjnym spolszczaj膮c niemieckie Loelhoeffel. W drugiej po艂owie XVIII w. po nawr贸ceniu 偶ydowskiej sekty frankist贸w na katolicyzm nast膮pi艂a fala nobilitacji i nadawania nazwisk. Z tego nurtu wywodz膮 si臋 p贸藕niej znane rodziny o nazwiskach Turski, Szymanowski i Majewski.
  • Zaniki rodzajowe. Ca艂kowicie zanik艂 zwyczaj u偶ywania nazwisk w formie 偶e艅skiej, charakteryzuj膮cej si臋 ko艅c贸wk膮 -贸wna. Przyrostek ten zanik艂, pozosta艂a tylko ko艅c贸wka -a wynikaj膮ca z odmiany nazwiska.
  • Germanizacja. W zaborze pruskim wielokrotnie zniemczano polskie nazwiska. Najcz臋艣ciej stosowano prosty zamiennik, t艂umaczenie j臋zykowe, np. Wysockiego wpisywano do dokument贸w jako Hochmanna, a G贸rskiego jako Berga.
  • Przywr贸cenie nazwiska. Zniemczanie polskich nazwisk w zaborze pruskim spotyka艂o si臋 z oporem. W niekt贸rych przypadkach po d艂ugich znojach walki z administracj膮 o przywr贸cenie nazwiska osi膮gano sukces. Przyk艂adem mo偶e by膰 tutaj historyk Wojciech K臋trzy艅ski, kt贸ry zrezygnowa艂 z narzuconego Wincklera.
  • Polszczenie. Po 1945 roku zwyci臋scy komuni艣ci postanowili, 偶e Polska jest pa艅stwem jednonarodowym. W zwi膮zku z tym nakazano urz臋dnikom przywr贸ci膰 polskie brzmienie nazwisk ludno艣ci 艣l膮skiej, kaszubskiej i mazurskiej i wszystkim podpadaj膮cym. Najpro艣ciej by艂o spolszczy膰 pisowni臋 Scholtyschika na Szo艂tysika. Nazwiska obco brzmi膮ce zast臋powano czysto polskim: Freilich stawa艂 sie Dobroniem a Gering – Pietrzakiem.
    Czasem dodawano jedynie polsk膮 ko艅c贸wk臋, co doktn臋艂o Hartmana, przemianowanego na Hartowskiego. Schmidt o wygl膮dzie rdzennego nordyka nazywa艂 si臋 od tej pory Szmitkowski. Nie oszcz臋dzono nawet s艂awnego trenera Felikas Stamma, od lat 50. Sztama. W grupie nazwisk obcych ciekawym zjawiskiem by艂o masowe wyzbywanie si臋 rodowych nazwisk przez 呕yd贸w, rozpocz臋te jeszcze przed wojn膮. Poprzez zmian臋 nazwiska chciano zerwa膰 z przesz艂o艣ci膮 i zatrze膰 偶ydowskie pochodzenie. Nie bez znaczenia by艂o niemieckie brzmienie du偶ej cz臋艣ci nazwisk. I tak Fertig zosta艂 Fali艅skim a Rosenbaum – R贸偶yckim.
  • Moda. Powracaj膮 przydomki odherbowe, np. w przypadku Janusza Korwin-Mikkego (Korwin – przydomek rodowy, herbowy piecz臋tuj膮cych si臋 herbem 艢lepowron) czy Jacek Saryusz-Wolski (Saryusz to przydomek herbowy piecz臋tuj膮cych si臋 herbem Jelita). Z kolei Franciszek Starowieyski przypomnia艂, 偶e jego pe艂ne nazwisko brzmi: von Biberstein-Starowieyski. Uwaga – przydomki herbowe s膮 nieodmienne.

B艂臋dy, polonizacja i latynizacja zapis贸w.

Czasami przyczyny zmiany nazwisk a tym samym pochodzenie nazwisk nowych by艂o prozaiczne. Oto w ksi臋gach danej parafii ksi膮dz pisze o tej samej osobie Maziarczyk, potem Madziarski a po latach Maziarski i tak zostaje. O tym 偶e jest to ten sam cz艂owiek 艣wiadcz膮 imiona rodzic贸w oraz imi臋 i nazwisko 偶ony i jeszcze numer domu gdzie mieszka艂. Wi臋cej o tym znajdziesz na stronie Problemy pisowni.

Przyrostki

Pochodzenie nazwisk w olbrzymiej ilo艣ci, bo a偶 ponad 400.000, zawdzi臋czamy przede wszystkim przyrostkom dodawanym do rdzenia nazwiska. Przyk艂adowo od nazwiska Kowal powsta艂y: Kowalski, Kowalik, Kowalewski, Kowalak, Kowalka, Kowalkowski, oraz Kowalczyk. Od imienia Jan (oraz pochodnych Janek, Ja艣, Jasiek) powsta艂y nazwiska: Jankowski, Janicki, Janowic, Jankowiak, Janiak, Janik, Jasicki, Jasi艅ski, Jachowicz – 艂膮cznie oko艂o stu nazwisk. Od imienia Maciej powsta艂o 57 nazwisk.
Przyrostki z regu艂y nie posiadaj膮 samodzielnie znaczenia. Mo偶na zauwa偶y膰 pewne tendencje regionalne do u偶ywania przyrostk贸w w czasach tworzenia nazwisk – w Polsce zachodniej typowy by艂 przyrostek -ak, za艣 dla Polski wschodniej przyrostek -uk. Przyrostek -ski mo偶e by膰 uznany za dow贸d na szlacheckie pochodzenie gdy dotyczy nazwiska uformowanego ponad 200 lat temu. Nazwiska uformowane od XIX wieku posiadaj膮ce przyrostki -ski i -cki nie maj膮 ze szlachectwem nic wsp贸lnego poza pr贸b膮 podniesienia statusu spo艂ecznego osoby dodaj膮cej sobie do nazwiska „szlacheck膮” ko艅c贸wk臋. Oczywi艣cie brak ko艅c贸wki -ski czy -cki o niczym nie 艣wiadczy, gdy偶 np. Kie艂basa to stare, wywodz膮ce si臋 ze 艣redniowiecznego rycerstwa polskie nazwisko!

Przyrostki s膮 do艣膰 liczne. Obecnie w Polsce 偶yje 45.690 os贸b kt贸rych nazwisko posiada rdze艅 „Maciej”. Rdze艅 ten wyst臋puje z 57 r贸偶nymi przyrostkami, cz臋sto艣膰 wyst臋powania przyrostk贸w z tym rdzeniem ilustruje poni偶sza tabela, pokazuj膮ca r贸wnie偶 ich r贸偶norodno艣膰:

przyrostek nazwisko udzia艂 w %
-ewski Maciejewski 68,33
-czyk Maciejczyk 6,99
-ak Maciejak 4,89
-owski Maciejowski 4,04
-czak Maciejczak 2,77
-ski Maciejski 1,79
-ko Maciejko 1,72
-ewicz Maciejewicz 1,42
-czuk Maciejczuk 1,35
-uk Maciejuk 1,34
Maciej 1,03
-a Macieja 1,00
-asz Maciejasz 0,86
-kowicz Maciejkowicz 0,29
-aszek Maciejaszek 0,28
-ny Maciejny 0,22
-ok Maciejok 0,20
-czek Maciejczek 0,19
-kiewicz Maciejkiewicz 0,14
-na Maciejna 0,13
-ka Maciejka 0,10
-onek Maciejonek 0,09
-o艅czyk Maciejo艅czyk 0,08
-un Maciejun 0,08
-unas Maciejunas 0,07
-iczek Maciejiczek 0,07
-uniec Maciejuniec 0,07
-as Maciejas 0,06
-owicz Maciejowicz 0,05
-kowski Maciejkowski 0,05
-onczyk Maciejonczyk 0,04
-kianiec Maciejkianiec 0,04
-arz Maciejarz 0,04
-oszek Maciejoszek 0,03
-owiczak Maciejowiczak 0,03
-ca Maciejca 0,03
-eski Maciejeski 0,03
-awski Maciejawski <0,01
-es Maciejes <0,01
-szyk Maciejszyk <0,01
-aszczyk Maciejaszczyk <0,01
-czka Maciejczka <0,01
-eszczak Maciejeszczak <0,01
-k Maciejk <0,01
-kanis Maciejkanis <0,01
-niuk Maciejniuk <0,01
-o艅ski Maciejo艅ski <0,01
-owczyk Maciejowczyk <0,01
-szek Maciejszek <0,01
-uwiec Maciejuwiec <0,01
-czok Maciejczok <0,01
-k贸w Maciejk贸w <0,01
-nowicz Maciejnowicz <0,01
-oniczyk Maciejoniczyk <0,01
-owiec Maciejowiec <0,01
-贸w Maciej贸w <0,01
-usz Maciejusz <0,01

 

Warto zauwa偶y膰, 偶e nazwisko sk艂adaj膮ce si臋 z samego rdzenia („Maciej”) stanowi zaledwie 1% populacji. Wskazuje to na fakt, 偶e istnia艂a silna potrzeba posiadania jako nazwisk nazw charakterystycznych, r贸偶ni膮cych si臋 od nazw pospolitych, rozpoznawalnych jako nazwiska.

Pseudonimy jako pochodzenie nazwisk

Pseudonimy maj膮 za zadanie ukrycie prawdziwego nazwiska. Pseudonimy by艂y popularne w艣r贸d legionist贸w Pi艂sudskiego. Po wojnie Sejm przychyli艂 si臋 do ich poda艅 i zezwoli艂 na noszenie nazwiska przybranego. St膮d spora liczba nazwisk dwucz艂onowych takich jak: Rydz-艢mig艂y, Kmicic-Skrzy艅ski czy Norwid-Neugebauer. Polska by艂a jedynym pa艅stwem w Europie, kt贸re zalegalizowa艂o pseudonim wojskowy.

Zmiana nazwiska

W艂adys艂aw Pulnarowicz w ksi膮偶ce „Rycerstwo Polskie Podkarpacia”, Wydawnictwo 鈥歅obudki鈥, Przemy艣l, 1937, tak opisuje przypadki zmiany nazwiska szlachty.

Rody szlacheckie cz臋sto ze sob膮 si臋 miesza艂y i wi膮za艂y, przyjmuj膮c nazwiska i herby od rod贸w, z kt贸rymi 鈥╳chodzi艂y w zwi膮zki ma艂偶e艅skie 艂ub nawet w s膮siedztwo.

  1. Na przyk艂ad, do Czajkowic weszli 艣l膮zacy, kt贸rzy pierwotnie otrzymali Zubrz臋 ko艂o Lwowa (1407 r.) i zwali si臋 Zubrskimi, a osiad艂szy potem (r. 1470) w Czajkowicach, zwa膰 si臋 pocz臋li Czajkowskimi. S膮 tam wi臋c Czajkowscy herbu Sas, a tak偶e Czajkowscy herbu D臋bno wywodz膮cy si臋 偶 sandomierskiego.
  2. Pomi臋dzy Bili艅skich weszli S艂oci艂owie herbu Lubicz z Mazowsza. W kr贸tkim czasie pod wp艂ywem otoczenia zw膮 si臋 Bili艅skimi – S艂oty艂ami, wzgl臋dnie S艂oty艂owiczami, porzucaj膮c herb Lubicz i przyjmuj膮 nazwisko Bili艅ski i herb Sas, a tylko zachowany dot膮d przydomek S艂oty艂o, oraz zachowany dokument wywodu szlachectwa z XVII stulecia 艣wiadcz膮 o pochodzeniu tej rodziny z Mazowsza.
  3. Pac艂awski z Pac艂awia wchodzi przez o偶enek (XVI w.) do rodziny Krzeczkowskich, przestaje si臋 nazywa膰 Pac艂awskim, a przybiera nazwisko Krzeczkowski de Pac艂aw.
  4. Tak do Turza艅skich i Grabowieckich weszli Grzyma艂owie, do Skolskich i Uruskich Korabowie, do Orty艅skich 艁ab臋dziowie itd.

Nazwiska 偶e艅skie

Ciekawe by艂y, stosowane w XVIII i XIX w., zako艅czenia nazwisk niewiast – panien i m臋偶atek, kt贸re dodatkowo podlega艂y pewnym regionalnym modyfikacjom. Oto kilka przyk艂ad贸w:

Torbusionka vel Torbusianka (od rodowego -Torbus)
Kapu艣cinszczonka (od Kapu艣ci艅ska)
Stulonka (od Stu艂a)
Janasionka (od Janas)
Ska艂eczonka (od Ska艂ecka)

oraz ich modyfikacji w przypadku niewiast zam臋偶nych lub wd贸w:

Szcz臋snioczka (od Szcz臋sna)
Stulina (od Stu艂a)
Torbusina vel Torbusina (od Torbus)
Kowalowa, Kowalina vel Kowalicha (od Kowal).

Ciekawostki

Ksi臋ga Henrykowska, spisana w latach 1269-1276 opowiada o jednym z wie艣niak贸w:

Mi臋dzy dziedzicami wspomnianego wie艣niaka G艂膮ba by艂 p贸藕niej pewien wie艣niak, ponad innych zamo偶niejszy, imieniem Kwiecik, tj. kwiat (…) Ten wi臋c Kwiecik skoro tylko ust膮pi艂 ze swymi dziedzicami z owej „wielkiej 艂膮ki”, za艂o偶y艂 wie艣, gdzie obecnie znajduje si臋 dw贸r klasztorny. st膮d miejsce owo zwa艂o si臋 pod贸wczas Kwiecikowice, kt贸r膮 to nazw臋 zachowuje dotychczas u niekt贸rych w u偶yciu (…)

Ten wie艣niak w owym czasie, gdy ju偶 tu klasztor zosta艂 za艂o偶ony, nie posiada艂 ju偶 jednej r臋ki, drug膮 za艣 mia艂 mieczem tak skaleczon膮, 偶e nie m贸g艂 ni膮 ca艂kiem rusza膰 wedle swojej potrzeby. Przeto, 偶e i na ciele i pod wzgl臋dem maj膮tku by艂 niezmiernie biedny, a jak powiedziano bardzo stary, pan Henryk, pierwszy opat tego klasztoru i nast臋pca jego pan Bodo, 偶ywili tego wie艣niaka, a偶 do jego 艣mierci. 呕y艂 za艣 a偶 do czwartego roku po ust膮pieniu pogan z tej ziemi. Ten tedy ch艂op Kwiecik poniewa偶, jak wy偶ej powiedziano, brak mu by艂o jednej r臋ki, a drug膮 mia艂 bez po偶ytku dla siebie, nazywany by艂 pod贸wczas przez Polak贸w Kika …

Warto zwr贸ci膰 uwag臋 na etymologi臋 nazwy miejscowo艣ci (wsi) Kwiecikowice. Ot贸偶 nazwa ta pochodzi od nazwy osoby! Nale偶y zatem zachowa膰 du偶膮 ostro偶no艣膰 przed bezkrytycznym i bardzo cz臋stym uznawaniem nazwisk za odmiejscowe. Podobnie nale偶y zachowa膰 ostro偶no艣膰 przy okre艣laniu czy dane nazwisko pochodzi od nazwy zawodu czy od nazwy wsi w kt贸rej ten zaw贸d by艂 dominuj膮cy. Cz臋sto bowiem wie艣 nosi艂a nazw臋 pochodn膮 dominuj膮cego zawodu.

Warto zaznaczy膰, 偶e niekiedy w XVIII i XIX w. – zw艂aszcza na wsiach i w ma艂ych miasteczkach – wyst臋powa艂y nazwiska, kt贸re mo偶na by zaliczy膰 do wyraz贸w ordynarnych lub wstydliwych. Trudno jest ustali膰 ich pochodzenie i u偶ycie. By膰 mo偶e inna by艂a ich recepcja w minionych wiekach, prawdopodobne jest te偶, 偶e powsta艂y one z utrwalonych przezwisk, przekr臋ce艅 lub np. g艂upiego czy z艂o艣liwego 偶artu w艂a艣ciciela d贸br, nadaj膮cego nazwisko poddanemu mu ch艂opu. Jak wskazuj膮 archiwalia, nazwiska takie tolerowano i nikt nie stara艂 si臋 o ich zmian臋, by膰 mo偶e by艂o to wynikiem oswojenia si臋 z nimi danego 艣rodowiska.
Mo偶na sobie natomiast wyobrazi膰 jak czu艂 si臋 ksi膮dz, kt贸ry w czasie g艂oszenia zapowiedzi takie nazwiska odczytywa膰 musia艂 publicznie z ambony, jak czuli si臋 – zw艂aszcza ludzie m艂odzi – gdy przysz艂o przedstawi膰 si臋, przyj膮膰 nazwisko m臋偶a lub zaprezentowa膰 je w szerszym gronie (np. w zwi膮zku z ma艂偶e艅stwem), gdy rodzime 艣rodowisko nie by艂o jeszcze z takim mianem „os艂uchane”.

Jak szuka膰 pochodzenia nazwiska?

Znamy og贸lne zasady kszta艂towania si臋 i pochodzenia nazwiska. Jednak w wi臋kszo艣ci przypadk贸w pochodzenie nazwisk nie jest jednoznaczne i nie mo偶na wskaza膰 konkret贸w. Tylko wieloletnie poszukiwanie 藕r贸de艂 historycznych pozwala w nielicznych przypadkach dotrze膰 do rzeczywistego 藕r贸d艂a pochodzenia nazwisk. Oto kilka podstawowych, pierwszych krok贸w poszukiwania pochodzenia nazwisk:

  • Przegl膮dnij s艂owniki staropolskie aby pozna膰 znaczenie s艂ownikowe rdzenia nazwiska.
  • Przegl膮dnij s艂owniki nazw geograficznych w tym samym celu.
  • Przegl膮dnij s艂owniki biograficzne.
  • Przegl膮dnij katalogi ksi膮偶ek w bibliotekach poszukuj膮c swego nazwiska w tytule. By膰 mo偶e jest wydana monografia nazwiska z opisem jego pochodzenia.
  • W du偶ych miastach akademickich s膮 liczne i du偶e czytelnie, w kt贸rych zapoznasz si臋 z wielotomowym „S艂ownikiem nazwisk wsp贸艂czesnie u偶ywanych” Kazimierza Rymuta, w kt贸rych by膰 mo偶e znajdziesz dodatkowe informacje o nazwisku. Odno艣nik do internetowej wersji s艂ownika http://www.herby.com.pl/indexslo.html. Znajdziesz tam liczno艣膰 wyst臋powania danego nazwiska z rozbiciem na dawne wojew贸dztwa.
  • Jednak najwa偶niejsze jest dotarcie do miejsca pochodzenia przodk贸w z okresu kszta艂towania si臋 nazwiska. O tym jak zacz膮膰 poszukiwania pisz臋 na stronie Jak szuka膰 – poradnik genealoga. W ten spos贸b badaj膮c okoliczne nazwy w艂asne, lokalny j臋zyk i zwyczaje by膰 mo偶e uda si臋 wskaza膰 prawdopodobne pochodzenie nazwiska.

Bogata literatura zwi膮zana z imionami i nazwiskami w kontek艣cie pochodzenia nazwisk wymieniona jest聽na stronie Literatura genealogiczna i heraldyczna.

Powy偶szymi zagadnieniami zajmuje si臋 Instytut J臋zyka Polskiego, Pracownia Antroponimiczna ul. Straszewskiego 27, 31-113 Krak贸w, http://www.ijp-pan.krakow.pl/antroponimia1.html.

Przypadki szczeg贸lne

Poni偶szy przyk艂ad dokumentuje pochodzenie nazwiska jakie nadano pewnej osobie, ukazuj膮c 偶e czasem nie ma 偶adnych regu艂… Oto przyk艂ad:

pochodzenie-nazwiska-kwiatkowski

Nazwiska szlacheckie

Cz臋sto spotyka si臋 sformu艂owanie „nazwisko szlacheckie”. Dzisiaj mo偶na w bardzo niewielu przypadkach przes膮dzi膰 o szlachecko艣ci danego nazwiska. Modyfikacje nazwisk na przestrzeni wiek贸w oraz procesy urz臋dowych zmian lub nada艅 nazwisk (np. odmiejskich 呕ydom) sprawi艂y, 偶e ko艅c贸wki nazwisk -cki i -ski wzbogaci艂y tak wiele nazwisk nie-szlachty, 偶e nie mo偶na jednoznacznie stwierdzi膰 偶e tak zako艅czone nazwiska s膮 „szlacheckie”. Statystycznie takich nazwisk jest mniejszo艣膰. Warto tutaj wskaza膰 nazwisko Kie艂basa, mog膮ce wywo艂ywa膰 u艣miech na twarzy a b臋d膮ce jednym z najstarszych polskich nazwisk o pochodzeniu rycerskim z XV wieku. Nie oznacza to jednak, 偶e ka偶de nazwisko Kie艂basa jest o r贸wnie starym, rycerskim rodowodzie. R贸wnolegle w wielu miejscach w XVIII w. powstawa艂y takie w艂a艣nie nazwiska nie nale偶膮ce do jednej rodziny.

Podstawowym sposobem na wst臋pn膮 weryfikacj臋 nazwiska czy jest „szlacheckie” jest przegl膮dni臋cie herbarzy i gdy znajdziemy tam dane nazwisko, to aby udowodni膰 zwi膮zek z tym w艂a艣nie nazwiskiem trzeba wywie艣膰 pochodzenie od nosz膮cej je osoby opisanej w herbarzu. Jest to swoista genealogia nazwisk. Wi臋cej na ten temat na stronie聽Wywodzenie szlachectwa.

Pochodzenie nazwisk szlacheckich jest najcz臋艣ciej typu odmiejscowego i jest zwi膮zane z nazw膮 miejscowo艣ci w kt贸rej szlachcic mia艂 dw贸r. To znakomite u艂atwienie w poszukiwaniach genealogicznych gdy偶 naprowadza nas na nazw臋 miejscowo艣ci w kt贸rej mo偶emy spodziewa膰 si臋 gniazda rodowego.

Statystyki

Statystyka najpopularniejszych nazwisk wyst臋puj膮cych w Polsce w 2009 roku:

lp.

nazwisko m臋skie

liczba wyst膮pie艅

lp.

nazwisko 偶e艅skie

1

NOWAK

100.836

1

NOWAK

106.512

2

KOWALSKI

68.456

2

KOWALSKA

72.015

3

WI艢NIEWSKI

54.047

3

WI艢NIEWSKA

57.127

4

W脫JCIK

48.751

4

W脫JCIK

51.313

5

KOWALCZYK

47.948

5

KOWALCZYK

50.791

6

KAMI艃SKI

46.618

6

KAMI艃SKA

49.198

7

LEWANDOWSKI

45.356

7

LEWANDOWSKA

48.048

8

ZIELI艃SKI

44.447

8

ZIELI艃SKA

47.075

9

WO殴NIAK

43.512

9

SZYMA艃SKA

46.379

10

SZYMA艃SKI

43.319

10

WO殴NIAK

45.503

11

D膭BROWSKI

41.994

11

D膭BROWSKA

45.310

12

KOZ艁OWSKI

37.156

12

KOZ艁OWSKA

39.501

13

JANKOWSKI

33.612

13

JANKOWSKA

35.668

14

MAZUR

33.187

14

MAZUR

34.903

15

KWIATKOWSKI

32.434

15

WOJCIECHOWSKA

34.549

16

WOJCIECHOWSKI

32.330

16

KWIATKOWSKA

34.483

17

KRAWCZYK

31.398

17

KRAWCZYK

33.145

18

KACZMAREK

30.464

18

PIOTROWSKA

32.012

19

PIOTROWSKI

29.832

19

KACZMAREK

31.935

20

GRABOWSKI

28.597

20

GRABOWSKA

30.455

21

ZAJ膭C

27.493

21

PAW艁OWSKA

28.797

22

PAW艁OWSKI

27.080

22

MICHALSKA

28.683

23

KR脫L

26.880

23

ZAJ膭C

28.213

24

MICHALSKI

26.636

24

KR脫L

28.038

25

WR脫BEL

25.135

25

WIECZOREK

26.349

26

WIECZOREK

25.028

26

JAB艁O艃SKA

26.299

27

JAB艁O艃SKI

24.574

27

NOWAKOWSKA

25.900

28

NOWAKOWSKI

24.058

28

WR脫BEL

25.685

29

MAJEWSKI

23.945

29

MAJEWSKA

25.493

30

OLSZEWSKI

23.502

30

OLSZEWSKA

24.846

31

ST臉PIE艃

23.256

31

JAWORSKA

24.533

32

DUDEK

23.050

32

ADAMCZYK

24.406

33

JAWORSKI

23.039

33

ST臉PIE艃

24.301

34

MALINOWSKI

22.888

34

MALINOWSKA

24.276

35

ADAMCZYK

22.886

35

NOWICKA

23.834

36

PAWLAK

22.176

36

G脫RSKA

23.776

37

G脫RSKI

22.043

37

DUDEK

23.702

38

NOWICKI

22.003

38

WITKOWSKA

23.214

39

SIKORA

21.837

39

PAWLAK

23.069

40

WITKOWSKI

21.632

40

RUTKOWSKA

22.776

41

WALCZAK

21.549

41

WALCZAK

22.691

42

RUTKOWSKI

21.264

42

SIKORA

22.644

43

BARAN

21.177

43

MICHALAK

21.861

44

MICHALAK

20.727

44

OSTROWSKA

21.844

45

SZEWCZYK

20.707

45

SZEWCZYK

21.775

46

OSTROWSKI

20.299

46

BARAN

21.650

47

TOMASZEWSKI

19.563

47

TOMASZEWSKA

20.800

48

ZALEWSKI

19.125

48

PIETRZAK

20.414

49

WR脫BLEWSKI

19.006

49

WR脫BLEWSKA

20.100
50 PIETRZAK 18.991 50 ZALEWSKA 20.092

 

Pochodzenie聽nazwiska a genealogia

Jakkolwiek do艣膰 dok艂adnie zajmujemy si臋 na tej stronie pochodzeniem nazwisk nale偶y zwr贸ci膰 uwag臋, 偶e nie jest to genealogia. Co tylko dodaje uroku dalszym poszukiwaniom 馃檪