Imiona

4726
Imiona

Imiona to nazwania ludzi kt贸re nie podlegaj膮 dziedziczeniu. Ich rol膮 nie jest wskazywa膰 przynale偶no艣膰 do rodu a jedynie lokalnie, w ma艂ych spo艂eczno艣ciach u艂atwia膰 wskazanie danej osoby.

Imiona

W odniesieniu do imion warto wyr贸偶ni膰 trzy zagadnienia. Pierwsze to pochodzenie imion – sk膮d wzi臋艂y si臋 w ich obecnym znaczeniu oraz sk膮d wzi臋艂o si臋 ich znaczenie? Drugie zagadnienie jest zwi膮zane z pierwszym i te偶 dotyczy pochodzenia imion – sk膮d wzi臋艂y si臋 nazwy imion i jak ulega艂y zmianom? Trzecie zagadnienie to problem nadawania imion – dlaczego nadawano takie a nie inne imiona, czy istnia艂y jakie艣 przes艂anki lub regu艂y.

Nazwania

Jeszcze w XII w. cz艂owieka okre艣lano tylko jednym s艂owem, nie istnia艂o poj臋cie imienia i nazwiska. Okre艣lenia, nazwania ludzi by艂y jednowyrazowe i nie by艂y dziedziczone. 脫wczesne nazwania to m.in. Bogdan, Sulen, Micherz, Matu艂, Suluj, G臋ba, Godziesz, Niesiebud, Go艣cirad, 艁膮tek, Boguchwa艂, Bielec, Kuczek, Dalestryj, Radost, Dobruj, Kuzior, Ustalicy, P膮s, Pawe艂, Siedlik, Suta, Chocian, Kotek, Przewodek, Gwozdan, Chwalisz, Krobcza, Mi艂ostryj, 呕ydowin, Bo偶ek, Chociemir, D膮brosza, Proszek, K臋dzierza, Tr膮bka,…
Dzisiejsze znaczenie wyrazu „imi臋” utrwali艂o si臋 na pocz膮tku XIX wieku wraz z utrwaleniem si臋 znaczenia s艂owa „nazwisko”. W 艣redniowieczu a偶 po wiek XVI w odniesieniu do cz艂owieka u偶ywano takich wyraz贸w jak „imi臋”, „imiono”, „miano”, „przezwisko” (przydomek), „zwanie” („Jak go zw膮?”). Do ko艅ca XIX w. nie by艂o wyrazu okre艣laj膮cego jednoznacznie poj臋cie dziedzicznego nazwania cz艂owieka, mieszano dzisiejsze poj臋cia imienia, nazwiska, przezwiska i nazwania. Dopiero w XX w. ukszta艂towa艂o si臋 ostatecznie obecne znaczenie wyrazu „imi臋”.

Cech膮 szczeg贸ln膮 imienia jest brak jego dziedziczenia z pokolenia na pokolenie.

Znaczenie聽imion

Znaczenie imienia, imion. Niekt贸rzy nawet dzisiaj przyk艂adaj膮 wag臋 do znaczenia imienia, do tego, co ono literalnie oznacza. Pierwotnie imiona s艂u偶y艂y do komunikacji pozwala艂y okre艣li膰 osob臋 o kt贸r膮 chodzi oraz pozwala艂y na bezpo艣rednie zwr贸cenie si臋 do kogo艣. Jednocze艣nie wyra偶a艂y wol臋 rodzic贸w a w艂a艣ciwie 偶yczenie dla dziecka, co do sposobu jego 偶ycia. Rodzicom zale偶a艂o na dobrym 偶yciu ich dzieci i imiona mia艂y by膰 samospe艂niaj膮cymi si臋 偶yczeniami.

Pochodzenie imion

Obecnie w Polsce istnieje ponad 400.000 nazwisk, za艣 imion wyst臋puje tysi膮c razy mniej mimo, 偶e mamy imiona m臋skie i imiona 偶e艅skie! Jedn膮 z odpowiedzi na pytanie „dlaczego imiona nie uleg艂y tak wielkiemu zr贸偶nicowaniu?” jest w艂a艣nie ograniczona liczba 偶ycze艅 jakie w formie imienia rodzice przekazuj膮 na ca艂e 偶ycie swoim dzieciom. Innym wyt艂umaczeniem jest fakt, 偶e w dawnych czasach ludzie 偶yli w ma艂ych skupiskach, w kt贸rych imiona praktycznie pozostawa艂y unikalnymi identyfikatorami os贸b je nosz膮cych. Gdy zachodzi艂a potrzeba, uszczeg贸艂awiano nazwanie osoby dodaj膮c czyim jest synem (c贸rk膮). W spos贸b zupe艂nie naturalny w miar臋 wzrostu populacji pojawi艂y si臋 kolejne cz艂ony nazwa艅, p贸藕niejsze nazwiska. Zadecydowa艂y o tym dwa czynniki. Pierwszy to 艂atwo艣膰 zapami臋tania ograniczonej liczny imion przy braku potrzeby znania wszystkich nazwisk. Drugi czynnik jest zbli偶ony do matematyki. 艁atwiej jest przedstawi膰 liczb臋 89 za pomoc膮 dw贸ch cyfr – w sumie zapami臋tujemy tylko dziesi臋膰 cyfr, przy pomocy kt贸rych mo偶emy wyrazi膰 znacznie wi臋ksz膮 ilo艣膰 liczb, ni偶 zapami臋ta膰 np. sto r贸偶nych cyfr… Dlatego zamiast mno偶y膰 imiona ludzie zacz臋li sk艂ada膰 nazwania os贸b z imion: Bogus艂aw syn Mira (syna Bronis艂awa itd.).

Imiona rodzime o przeds艂owia艅skim rodowodzie to np.: Nawoj, Pokaj, Poniat, Niemir, Zbros艂aw, Zbygniew, Zdzies艂aw czy Radociech. Imiona te zosta艂y zapo偶yczone bez przyj臋cia ich znaczenia.

Imiona rodzime m艂odsze, ju偶 s艂owia艅skie – Bronis艂aw, Kazimir, Modlibog, S臋dziwoj, Wrocis艂aw, Stanis艂aw (w tych imionach pierwszy cz艂on wywodzi si臋 od czasownika). Te imiona „powsta艂y”, s膮 to imiona z艂o偶one i wyra偶aj膮 偶yczenie rodzaju 偶ycia jakie mia艂 mie膰 ich nosiciel.

Znamy dzisiaj oko艂o 600 staropolskich imion z艂o偶onych, zbudowanych z 220 element贸w leksykalnych, kt贸re powtarzaj膮 si臋 w r贸偶nych kombinacjach.

Powstawanie i zmiany imion

Istnieje wiele dr贸g prowadz膮cych do powstania nowych imion. Oto wybrane drogi:

  • Czasem odwracano poszczeg贸lne cz艂ony imienia, na przyk艂ad Miros艂aw i S艂awomir, Bratumi艂 i Mi艂obrat.
  • Imiona 偶e艅skie tworzono z imion m臋skich, dodaj膮c ko艅c贸wk臋 -a, jak Bogumi艂a, Miros艂awa, S艂awomira.
  • Zdrobnienia. Imiona tak偶e zdrabniano i zdrobnienia te z biegiem czasu cz臋sto stawa艂y si臋 nowymi imionami – na przyk艂ad z Bogus艂awa powsta艂 u偶ywany do dzi艣 Bogusz, z Bogdany – Bogna, z Miros艂awy – Mira.

Zapo偶yczenia imion z innych j臋zyk贸w.

U偶ywanie obok siebie imion zapo偶yczonych i ich odpowiednik贸w. Szereg zapo偶yczonych imion – m臋skich i 偶e艅skich – posiada dwie lub trzy formy w j臋zyku polskim. Wszystkie te formy t臋tni膮 „w艂asnym 偶yciem” i wesz艂y na sta艂e do tradycji i obiegu kulturowego. Przyk艂adowo s膮 to:
Ignatius – Ignacy/呕egota,
Hyacinthus – Hiacynt/Jacenty/Jacek,
Stephanus – Stefan/Szczepan
Adalbertus – Adalbert/Wojciech
Felix – Feliks/Szcz臋sny
Joanna – Joanna/Janina

Ciekawym zagadnieniem jest powstanie i zachowanie si臋 imion podw贸jnych jak np. Jan Chryzostom czy Jan Nepomucen. Jan Chryzostom jest jednym imieniem! Samodzielnie wyst臋puj膮ce s艂owa Chryzostom i Nepomucen nie s膮 imionami. Podczas tworzenia si臋 nazwisk w niekt贸rych przypadkach druga nazwa zamiast przekszta艂ci膰 si臋 w nazwisko pozosta艂a jako imi臋. Imiona podw贸jne charakteryzuj膮 si臋 pochodzeniem analogicznym do nazwisk, s膮 zmienionymi nazwami odmiejscowymi (wskazywa艂y miejsce pochodzenia) lub pochodzi艂y od cech fizycznych lub psychicznych os贸b je nosz膮cych. Na przyk艂ad Jan Nepomucen to Jan z Nepomuku a Jan Chryzostom pochodzi od 艣w. Jana Chryzostoma z Antiochii (chryzostomos=krasom贸wca, „z艂otousty”).

Nadawanie imion

Ksi臋ga imion zawieraj膮ca imiona to zbi贸r imion pozwalaj膮cy 艂atwiej wybra膰 imie dla dziecka, imie dla dzieci. Czy potrzebujemy imi臋 m臋skie czy imi臋 damskie, ksi臋ga imion w spos贸b uporz膮dkowany przedstawia osobno imiona m臋skie czy damskie imiona. Imiona dla dziecka, a zw艂aszcza imiona dla dziewczynek s膮 bardzo zr贸偶nicowane 偶eby nie powiedzie膰 udziwnione. Przesta艂y nosi膰 w sobie 偶yczenia rodzic贸w co do przysz艂o艣ci dziecka a raczej stanowi膮 wyraz frustracji rodzic贸w jakby s膮dz膮cych, 偶e niedostatek pieni臋dzy, wychowania, wykszta艂cenia zostanie zrekompensowane zwracaj膮cym uwag臋 imieniem. Nie my艣l膮, 偶e w przysz艂o艣ci udziwnione imi臋 dla dziecka b臋dzie jego przekle艅stwem. Zwraca膰 nale偶y uwag臋, 偶e imi臋 i nazwisko powinny stanowi膰 sp贸jn膮 ca艂o艣膰, „komplet”. Imi臋 偶e艅skie jak i m臋skie imi臋 podlega wyborowi rodzic贸w, ma imi臋 znaczenie, wp艂yw na 偶ycie dziecka. Imi臋 dziecka mo偶e je wykluczy膰 spo艂ecznie, o艣mieszy膰. Dlatego warto pami臋ta膰, 偶e w Polsce s膮 r贸偶ne zasady nadawania imion, zasady tradycyjne, zr贸偶nicowane geograficznie, piel臋gnowane w rodzinach z tradycjami szlacheckimi.

Zwyczaje zwi膮zane z wyborem imienia dla dziecka:

  • W dawnych czasach a nawet jeszcze kilkadziesi膮t lat temu w niekt贸rych regionach Polski dziecku nadawano imi臋 w zale偶no艣ci od dnia urodzin, tj. danego patrona i dlatego spotykamy rozmaito艣膰 imion wi臋ksz膮 ni偶 obecnie, kiedy panuj膮 w tym wzgl臋dzie pewne „mody”.
  • Jest to jedna z zasad kt贸r膮 w genealogii mo偶na przyj膮膰 do okre艣lania dnia i miesi膮ca urodzin.
  • W innych regionach Polski, na Kresach Wschodnich, by艂 zwyczaj, 偶e je偶eli dziecko bardzo wcze艣nie zmar艂o, kolejne dziecko otrzymywa艂o to samo imi臋.
  • W niekt贸rych regionach pierwszy syn otrzymywa艂 zawsze imi臋 dziadka.
  • W rodzinach powsta艂ych ze zwi膮zk贸w (ma艂偶e艅stw) o mieszanych wyznaniach, zwyczajowo nadawano dzieciom imiona, kt贸re pochodzi艂y z ryt贸w religijnych rodzic贸w. Na Kresach w obiegu kulturowym popularne sta艂y si臋 imiona przeniesione z tradycji rusko-bizantyjskiej: W艂odzimierz, Miko艂aj, Jaros艂aw, Grzegorz, Jerzy, Teodor, Aleksy, Bazyli oraz Olga, Barbara, Tatiana (lub Tacjana), Irena, Helena, Zofia lub Eudoksja. Przyk艂adowo, gdy ojciec by艂 unit膮, synowie nosili imiona typowe dla jego rytu, natomiast matka-katoliczka nadawa艂a c贸rkom imiona 艂aci艅skie.
  • Starano si臋 do d艂ugiego nazwiska nadawa膰 d艂ugie imi臋 a do kr贸tkiego nazwiska kr贸tkie imi臋.
  • Ju偶 w XVI w. rozpocz膮艂 si臋 zwyczaj u szlachty nadawania dzieciom dwu a nawet trzech imion. Warto jeszcze zwr贸ci膰 uwag臋 na najcz臋艣ciej nadawane dzieciom imiona. Tradycyjnie by艂y to imiona popularnych 艣wi臋tych, kt贸rych wierni obdarzali szczeg贸ln膮 czci膮: Stanis艂aw, Antoni, Tadeusz, J贸zef, Kazimierz, Jan, Micha艂, W艂adys艂aw, Wac艂aw, Piotr, Pawe艂, Stefan, Marian czy Bronis艂aw. Dla dziewcz膮t odpowiednio Maria, Teresa, Anna, Ma艂gorzata, Krystyna, Katarzyna, Jadwiga, Agnieszka, Zofia oraz Janina.

Zdrobnienia

Niekiedy zdarzaj膮 si臋 w膮tpliwo艣ci, gdy forma zdrobnia艂a imienia jest mylnie kojarzona z konkretnym brzmieniem, np. grecka Eugenia i 艂aci艅ska Genowefa maj膮 tak膮 sam膮 form臋 zdrobnia艂膮 – Gienia. Owa zdrobnia艂a Gienia jest powszechnie kojarzona wy艂膮cznie z Eugeni膮 i cz臋sto zdarza si臋, 偶e kobieta, kt贸ra otrzymuje odpis aktu urodzenia jest niemile zaskoczona, gdy w stosownej rubryce widnieje wpis dotycz膮cy zupe艂nie innego imienia – Genowefa.
Gienia – Eugenia, Genowefa
Nusia – Janina
Lusia – Alicja (wschodnie), 艁ucja
Lidzia – Lidia, Alicja
Cesia – Cecylia, Czes艂awa
Adolko – Adolf
Dolko – Adolf
Ziunek – J贸zef (wschodnie)
Ziutek – J贸zef
Ziuta – J贸zefa
Lulko – Julian
Benek – Benedykt, Bernard?

Moda

Szukasz imienia dla dziecka? Moda szybko zmienia si臋 a imi臋 nosimy kilkadziesi膮t lat. Nie krzywd藕 swojego dziecka imionami, kt贸re za kilka lat b臋d膮 藕r贸d艂em wstydu dla Twojego dziecka. Dziecko to nie zabawka! Nadaj imi臋 odpowiednie dla Twojego dziecka, do przysz艂o艣ci jaka chcia艂(a)by艣 dziecku sprawi膰. Unikaj obco brzmi膮cych, egzotycznych imion, r贸wnie偶 zdrobnie艅. W starszym wieku imi臋 zdrobnia艂e nie b臋dzie odpowiednie dla osoby statecznej, b臋dzie powodem ironii. Rozwa偶 tradycyjne polskie imi臋 bez zdrobnie艅. W powa偶nym wieku dziecko b臋dzie Ci wdzi臋czne…

T艂umaczenie imion 艂aci艅skich

U偶yteczny s艂ownik 艂aci艅sko-polski zawieraj膮cy t艂umaczenia imion znajduje si臋 na stronie S艂ownik 艂aci艅sko-polski Imion, gdzie mo偶na znale藕膰 艂aci艅skie odpowiedniki polskich imion.

Imiona w Polsce alfabetycznie

Imiona m臋skie:

Aaron Adam Adrian Alan Albert Aleks Aleksander Aleksy Alex Alwin Amadeusz Anatol Andrzej Anton Antoni Antoniusz Apolinary Apoloniusz Arkadiusz Armand Arseniusz Artur August Augustyn Bakary Barabasz Bartek Bastian Bazyli Belzebub Benedykt Beniamin Bernard B艂a偶ej Bogdan Bogumi艂 Bogus艂aw Bogusz Boles艂aw Borys Brajan Brian Bronis艂aw Bruno Caspian Cezary Chloe Cyprian Cyryl Dacjan Damian Daniel Dariusz Dawid Denis Dobromir Dominik Donald Dorian Dymitr Edmund Edward Edwin Eliasz Eliot Eljasz Elvis Emanuel Emil Emilian Ernest Erwin Eryk Fabian Feliks Filip Florian Franciszek Franciszek J贸zef Fryderyk Gabor Gabriel Gawe艂 Gerard Gotard Gracjan Grzegorz Gustaw Gwidon Hadrian Hektor Henryk Herbert Herman Hieronim Hipolit Horacy Hubert Hugo Ignacy Igor Imre Ireneusz Ivar Ivo Iwo Izaak Jacek Jakub Jan Jan Jakub Jan J贸zef Janko Jano Jan Pawe艂 Janusz Jaromir Jaros艂aw Jarowit J臋drzej Jeremi Jeremiasz Jerzy Jerzy Micha艂 Joachim Jonasz Jonatan Jordan J贸zef Julian Juliusz Justyn Kacper Kaj Kajetan Kamil Karol Kasjan Kasper Kazimierz Kevin Klaudiusz Klemens Kleofas Kolin Konrad Konstanty Kordian Kornel Korneliusz Kosma Kryspin Krystian Krzesimir Krzysztof Ksawery Ksawier Lambert Lars Lech Leo Leon Leonard Leopold Levente Lew Lewin Lili Lilli Lucjan 艁ucjan Lucjusz Ludomi艂 Ludwik 艁ukasz Maciej Makary Maks Maksym Maksymilian Manuel Marcel Marceli Marcin Marcus Marek Marian Mariusz Martin Mateusz Maurycy Max Melchior Micha艂 Mieczys艂aw Mieszko Miko艂aj Mi艂 Milan Mi艂osz Miron Miros艂aw Myszon Napoleon Natan Nataniel Nestor Nikita Nikodem Nikolas Noam Norbert Odo Oktawian Olaf Oleg Olgierd Oliwier Oskar Oswald Pascal Patrycjusz Patryk Paul Pawe艂 Piotr Przemys艂aw Radomi艂 Rados艂aw Rafa艂 Rajmund Remigiusz Robert Roch Rodion Roger Roland Roman Romeo Romuald Ronald Rudolf Rupert Ryszard Samuel Saturnin Scott Sebastian Sergiusz Seweryn S艂awomir Stanis艂aw Stefan Sylas Sylwester Symeon Szczepan Szymon Tadeusz Teo Teodor Teofil Theo Thorgal Tobiasz Tomasz Torkil Toro Tristan Tymon Tymoteusz Tytus Waldemar Walter Wasyl Wawrzyniec Wiktor Wilhelm Wiliam Wincenty Wit Witold Witomir W艂adys艂aw W艂odzimierz Wojciech Wolfgang Wolter Xawery Xawier Zachariasz Zbigniew Zenon Ziemos艂aw Ziemowit Zoe Zygmunt 呕yraf

Imiona 偶e艅skie:

Abigail Ada Adela Adina Adriana Adrianna Agata Agnieszka Aleksandra Alicja Alina Amanda Amelia Anastazja Anatolia And偶elika Aneta Angela Angelika Angelina Aniela Anika Anita Anna Anna Maria Annika Antonia Antonina Apolonia Ariadna Ariana Arleta Aurelia Aurora Barbara Barta Beata Benita Berenika Bernadetta Bianka Blanka Bogna Bogumi艂a Bogus艂awa Bo偶ena Bronis艂awa Brygida Calineczka Carmen Cecylia Celina Chiara Cypinia D膮browka Dagmara Dagna Daida Dalia Daniela Danuta Daria Debora Delfina Diana Dobrawa Dobromi艂a Dobros艂awa Dominika Dorota Edyta Elena Eleonora Eliza Elwira El偶bieta Emanuela Emilia Emma Eryka Esmee Estera Eugenia Eunika Ewa Ewelina Faustyna Felicja Filipina Florentyna Franciszka Franczeska Frida Gabriela Gaja Gloria Gracja Gracjana Gra偶yna Greta Gryzelda Guantanamera Gwen Halina Hanna Helena Hiacynta Honorata Ida Idalia Iga Ilona Ina Inetta Inez Inga Irena Irma Irmina Iwona Izabela Jadwiga Jaga Jagna Jagoda Jana Janina Jarzyna Jasmina Ja艣mina Jesica Je偶yna Joanna Jolanta Jowita J贸zefina Judyta Julia Julianna Julita Justyna Kaja Kalina Kalista Kamila Karena Karin Karina Karla Karolina Kasandra Katarzyna Kazimiera Kiara Kinga Klara Klaudia Klaudyna Klementyna Konstancja Korina Kornelia Krystyna Krzysztofa Ksenia Laila Lana Lara Larysa Laura Lea Lena Leokadia Leonia Letycja Lidia Lilia Liliana Lilla Lisa Liwia 艁ucja Lucyna Ludmi艂a Ludwika Luiza Luna Magdalena Maja Maksymilianna Ma艂gorzata Malina Malwina Marcela Marcelina Marcianna Margarita Maria Maria Antonina Marianna Marietta Marika Marina Mariola Marisa Marlena Marta Martyna Maryla Maryna Marzena Masza Matylda Maura Melania Melisa Mercedes Mia Michalina Mika Mikaela Mila Mi艂a Milena Milla Mira Miranda Mirella Miriam Miros艂awa Monika Mr贸wka Nadia Nadzieja Naomi Nastazja Natalia Natasza Nel Nela Nelly Nicola Nicole Nika Nike Nikol Nikola Nikole Nikoletta Nikolina Nina Niunia Noemi Oksana Oktawia Olena Olga Olimpia Oliwia Oriana Otylia Paloma Pamela Patrycja Paula Paulina Pola Rachel Rachela Rebeka Regina Rita Roksana Romualda Roxana R贸偶a Rozalia Sabina Safira Salomea Samanta Samira Sandra Sara Sasha Selina Selma Sindi Sofia Sonia Stefania Stella Sylwia Szarlota Tamara Tatiana Telimena Teresa Tola Uljana Urszula Vanessa Victoria Viktoria Viorika Waleria Wanda Wera Weronika Wida Wiera Wies艂awa Wiktoria Wioletta Wisenna 呕aklina 呕aneta Zara Zeira Zofia Zoja Zoya Zuzanna Zyta 呕ywia