M臋czennicy z Pratulina byli prostymi ch艂opami z Podlasia. Zas艂yn臋li niezwyk艂ym m臋stwem i przywi膮zaniem do swej wiary podczas prze艣ladowa艅 Ko艣cio艂a katolickiego, kt贸re mia艂o miejsce na terenie zaboru rosyjskiego. 13聽zabitych聽i聽180聽rannych.

Ko艣ci贸艂 unicki, b臋d膮cy w jedno艣ci z Rzymem, powsta艂 na mocy Unii Brzeskiej z 1596 roku. Doprowadzi艂a ona do zjednoczenia Ko艣cio艂a prawos艂awnego na terenach Rzeczpospolitej z Ko艣cio艂em katolickim i papie偶em. Wyznawcy tego Ko艣cio艂a, po zjednoczeniu, nazywani s膮 powszechnie unitami.

Prze艣ladowania rosyjskie by艂y wyj膮tkowo krwawe i dobrze zorganizowane. Carowie zaczynali likwidacj臋 Ko艣cio艂a katolickiego od zniszczenia w艂a艣nie Ko艣cio艂a unickiego. Czynili to planowo i systematycznie. W roku 1794 caryca Katarzyna II zlikwidowa艂a Ko艣ci贸艂 unicki na podleg艂ych sobie ziemiach. W roku 1839 car Miko艂aj I dokona艂 urz臋dowej likwidacji Ko艣cio艂a unickiego na Bia艂orusi i Litwie. W drugiej po艂owie XIX w. na terenach zaj臋tych przez Rosj臋 Ko艣ci贸艂 unicki istnia艂 ju偶 tylko w diecezji che艂mskiej, w Kr贸lestwie Polskim. Administracja carska zaplanowa艂a likwidacj臋 tak偶e tego Ko艣cio艂a. Car Aleksander II zaaprobowa艂 program prze艣ladowa艅.

Unici mieli nakaz chodzi膰 na msz臋 艣w. do cerkwi prawos艂awnej, zabraniano im 艣piewa膰 koronek i odmawia膰 r贸偶a艅ca. Pilnowano starych ludzi, aby pochowa膰 ich z ksi臋dzem prawos艂awnym. Podobnie kobiety w stanie b艂ogos艂awionym by艂y obserwowane, 偶eby nowonarodzone dziecko ochrzci膰 w cerkwi prawos艂awnej. Zdarza艂o si臋, 偶e gdy zabrano dziecko i ochrzci艂 je pop prawos艂awny, matka nie przyjmowa艂a tego dziecka z powrotem. Unici m臋偶nie stawali w obronie swojej wiary 鈥 niekt贸rzy nawet, jak rodzina Koniuszewskich, woleli spali膰 si臋 w stodole, ni偶 porzuci膰 sw膮 wiar臋.

Ksi臋偶y sprzeciwiaj膮cych si臋 carskim reformom usuwano z parafii, zsy艂ano b膮d藕 wi臋ziono.

Na stycze艅 1874 roku zaplanowano wprowadzenie obrz臋d贸w prawos艂awnych do liturgii unickiej. Nast臋pnie mieli to zaakceptowa膰 wierni, a rz膮d rosyjski oficjalnie potwierdza艂 przyst膮pienie danej parafii do Ko艣cio艂a prawos艂awnego. Wcze艣niej usuni臋to biskupa i kap艂an贸w, kt贸rzy nie zgadzali si臋 na reformy prowadz膮ce do zerwania jedno艣ci z papie偶em. Za swoj膮 wierno艣膰 zap艂acili oni zsy艂kami na Sybir, wi臋zieniem lub usuni臋ciem z parafii. Wierni 艣wieccy, pozbawieni pasterzy, sami ofiarnie bronili swojego Ko艣cio艂a, jego liturgii i jedno艣ci z papie偶em, cz臋sto nawet za cen臋 偶ycia.

W Pratulinie dosz艂o do starcia z Kutaninem, carskim naczelnikiem powiatu. 呕膮da艂 on, aby miejscowi parafianie oddali ko艣ci贸艂 nowemu duszpasterzowi. Ludno艣膰 nie zgodzi艂a si臋 na oddanie 艣wi膮tyni. Mieszka艅cy otrzymali kilka dni do namys艂u. Kutanin powr贸ci艂 do Pratulina w dniu 24 stycznia 1874 roku, ale nie sam, lecz z kozakami. 呕o艂nierzami dowodzi艂 pu艂kownik Stein. Na wie艣膰 o tym przy cerkwi zebra艂a si臋 niemal ca艂a parafia. Naczelnik za偶膮da艂 kluczy cerkiewnych. Straszy艂 zgromadzonych wojskiem. Otoczy艂 ko艣ci贸艂, zajmuj膮c pozycje za parkanem przyko艣cielnym.

Unici wiedzieli, 偶e obrona 艣wi膮tyni mo偶e ich kosztowa膰 utrat臋 偶ycia. Szli do ko艣cio艂a, aby broni膰 wiary i byli gotowi na wszystko. 呕egnali si臋 z bliskimi w rodzinach, ubierali si臋 od艣wi臋tnie, poniewa偶, jak m贸wili, sz艂o o naj艣wi臋tsze sprawy. Nie mog膮c nak艂oni膰 unit贸w do rozej艣cia si臋 ani gro藕bami, ani obietnicami 艂ask carskich, dow贸dca da艂 rozkaz strzelania do zebranych. Widz膮c, 偶e wojsko ma nakaz zabijania stawiaj膮cych op贸r, wierni uniccy ukl臋kli na cmentarzu 艣wi膮tynnym i 艣piewem przygotowywali si臋 do z艂o偶enia 偶ycia w ofierze. Umierali pe艂ni pokoju, z modlitw膮 na ustach, 艣piewaj膮c „艢wi臋ty Bo偶e” i „Kto si臋 w opiek臋”. Nie z艂orzeczyli prze艣ladowcom, gdy偶 jak m贸wili: „s艂odko jest umiera膰 za wiar臋”.

Pu艂kownik Stein wyda艂 rozkaz, aby 偶o艂nierze si臋 przegrupowali, a nast臋pnie ustawili bagnety na karabinach i przygotowali do odebrania cerkwi przemoc膮. W艣r贸d obro艅c贸w byli dawni 偶o艂nierze carskiej armii, kt贸rzy znali zasady wojskowego rzemios艂a. Wiedzieli, 偶e 偶o艂nierze nie mog膮 post臋powa膰 brutalnie wobec ludno艣ci cywilnej. Wojsko przekroczy艂o parkan i bij膮c ludzi kolbami karabin贸w i k艂uj膮c bagnetami, torowa艂o sobie drog臋 do cerkwi.

Jak podaje 鈥濴’Osservatore Romano鈥. Numer 10 (187) 1996, zostali rozstrzelani w pozycji kl臋cz膮cej w czasie modlitwy.

Przy 艣wi膮tyni w Pratulinie w dniu 24 stycznia 1874 roku ponios艂o 艣mier膰 za wiar臋 i jedno艣膰 Ko艣cio艂a 13 unit贸w. Byli to:

Wincenty LEWONIUK
Urodzi艂 si臋 w Krzyczewie w 1849 roku, gdzie zosta艂 ochrzczony i jednocze艣nie wybierzmowany, jak to jest praktykowane w obrz膮dku greckokatolickiego. Wychowywa艂 si臋 niejako w cieniu cerkwi unickiej, pod opiek膮 d艂ugoletniego proboszcza, ks. Wasilewskiego, kt贸ry ostatecznie zosta艂 usuni臋ty z parafii za wierno艣膰 Papie偶owi. Niesprawiedliwo艣膰 w艂adz zaborczych zubo偶y艂a rodzin臋 Lewoniuk贸w. Wincenty podj膮艂 s艂u偶b臋 jako fornal w maj膮tku rolnym pa艅stwa Bryndz贸w w Worobli-nie. Sta艂 si臋 w ten spos贸b parafianinem pratuli艅-skim. Tam o偶eni艂 si臋 z Mariann膮 i sta艂 si臋 ojcem. By艂 cz艂owiekiem pobo偶nym i przywi膮zanym do Ko艣cio艂a. Podczas obrony parafialnego ko艣cio艂a, jako pierwszy odda艂 偶ycie za wiar臋, zastrzelony przez niesprawiedliwych agresor贸w.

Jan ANDRZEJUK
Urodzi艂 si臋 we wsi Der艂o 9 kwietnia 1848 r. Umia艂 pisa膰 i czyta膰. By艂 艣piewakiem w ko艣ciele parafialnym. O偶eniony z Maryn膮 wychowywa艂 dw贸ch syn贸w. Odchodz膮c do Pratulina, 偶egna艂 si臋 z rodzin膮, jakby to mia艂o by膰 ostatnie po偶egnanie. Rzeczywi艣cie zosta艂 艣miertelnie ranny przy pratu-li艅skim ko艣ciele. Umar艂 w domu w Derle.

Konstanty B脫JKO
Przyszed艂 na 艣wiat 25 sierpnia 1826 r. w Derle. Mieszka艂 w Zaczepkach, gdzie by艂 偶onaty. Pracowa艂 na roli. We wsi cieszy艂 si臋 dobr膮 opini膮. Zosta艂 zastrzelony przez kozak贸w podczas obrony umi艂owanej 艣wi膮tyni parafialnej.

艁ukasz B脫JKO
By艂 22-letnim kawalerem. Mieszka艂 w 艁臋gach i prowadzi艂 niewielkie gospodarstwo rolne. 艢wiadkowie z procesu beatyfikacyjnego uwa偶ali go za cz艂owieka religijnego. Wychowywa艂 si臋 niejako u boku Daniela Karmasza. By艂 te偶 przy nim podczas wydarze艅 24 stycznia 1874 r. W czasie obrony ko艣cio艂a bi艂 w dzwony jak na procesj臋 z Naj艣wi臋tszym Sakramentem. Wtedy dosi臋g艂a go 艣mierciono艣na kula 偶o艂nierzy carskich.

Ignacy FRA艃CZUK
Pochodzi艂 z Der艂a i mia艂 50 lat. By艂 偶onaty i ojcem siedmiorga dzieci. 艢wiadkowie zeznali 偶e by艂 鈥瀌obrym gospodarzem, a wierno艣膰 wierze przedk艂ada艂 ponad wszystko鈥. Id膮c do Pratulina przebra艂 si臋 w czyst膮 bielizn臋 i ze wszystkimi si臋 po偶egna艂, gdy偶 mia艂 przeczucie, 偶e ju偶 nie wr贸ci do domu. Po 艣mierci Daniela Karmasza stan膮艂 z krzy偶em na czele broni膮cych 艣wi膮tyni. Zosta艂 zabity przez carskich kozak贸w jako jeden z pierwszych bohaterskich 艣wiadk贸w wiary.

Filip GERYLUK
Mieszka艂 w Zaczepkach, gdzie urodzi艂 si臋 26 listopada 1830 r. By艂 偶onaty i prowadzi艂 niewielkie gospodarstwo rolne. Uwa偶ano go za cz艂owieka szlachetnego. Gdy na jego oczach zosta艂 zabity Anicet Hryciuk, wo艂a艂 do kozak贸w: 鈥瀢szyscy jeste艣my gotowi umiera膰 za nasz膮 wiar臋鈥. Za chwil臋 sam pad艂 na ziemi臋 艣miertelnie postrzelony.

Maksym HAWRYLUK
Pochodzi艂 ze wsi Bohuka艂y, gdzie urodzi艂 si臋 2 maja 1840 r. By艂 rolnikiem i prowadzi艂 niewielkie gospodarstwo w Derle, gdzie by艂 偶onaty z Dominika. By艂 ojcem trojga dzieci. Cieszy艂 si臋 opini膮 cz艂owieka uczciwego i pobo偶nego. Podczas obrony ko艣cio艂a zosta艂 ranny w brzuch. Umar艂 w domu, dok膮d go przewieziono noc膮.

Anicet HRYCIUK
By艂 19-letnim m艂odzie艅cem i pochodzi艂 z Zaczopek. Rodzice wychowywali go w duchu wierno艣ci Bo偶ym przykazaniom. By艂 cz艂owiekiem szlachetnym i bardzo wra偶liwym. Od dzieci艅stwa nosi艂 w sobie pragnienie 艣wi臋to艣ci przez m臋cze艅stwo. Id膮c do Pratulina z 偶ywno艣ci膮 dla obro艅c贸w 艣wi膮tyni powiedzia艂: 鈥濵o偶e i ja b臋d臋 godny, 偶e mnie zabij膮鈥. Zosta艂 艣miertelnie trafiony kul膮 w g艂ow臋 i umar艂 na miejscu.

Daniel KARMASZ
Pochodzi艂 ze wsi 艁臋gi. Urodzi艂 si臋 w 1826 roku. Odznacza艂 si臋 inteligencj膮 i pobo偶no艣ci膮. Nie mia艂 jednak 偶adnego szkolnego wykszta艂cenia. Z rodzinnego domu wyni贸s艂 mi艂o艣膰 do Boga i Ko艣cio艂a. B臋d膮c ju偶 dojrza艂ym m臋偶czyzn膮 przyst膮pi艂 do tercjarstwa. Sta艂 si臋 jednym z bli偶szych wsp贸pracownik贸w swojego proboszcza. Zajmowa艂 si臋 prac膮 na roli, ale jego 偶ywa wiara i przywi膮zanie do Ko艣cio艂a wyzwala艂y w nim tak偶e apostolsk膮 gorliwo艣膰. We wsi by艂 powa偶any przez ludzi, kt贸rzy uwa偶ali go za cz艂owieka roztropnego i 偶yczliwego. Tercjarz z 艁臋g贸w organizowa艂 ludzi, by byli gotowi do obrony ko艣cio艂a przed niebezpiecze艅stwem zaj臋cia go przez antyunickiego proboszcza. W pami臋tnym dniu styczniowym Daniel stan膮艂 przed lud藕mi zebranymi przy ko艣ciele z krzy偶em w r臋ku i zach臋ca艂 do zaprzestania fizycznego sprzeciwu oraz wzywa艂 do modlitwy, poniewa偶 tutaj dokonuje si臋 鈥瀗ie bitwa o ko艣ci贸艂, ale walka za wiar臋 i za Chrystusa鈥. Zosta艂 艣ci臋ty z n贸g 艣mierciono艣n膮 kul膮 jako wierny 艣wiadek Boga, kt贸ry w jego 偶yciu zawsze by艂 na pierwszym miejscu.

Konstanty 艁UKASZUK
Przyszed艂 na 艣wiat w 1829 roku w Zaczepkach. By艂 rolnikiem. Ludzie go szanowali za rzetelno艣膰 i uczciwo艣膰. Przy obronie 艣wi膮tyni zosta艂 艣miertelnie zraniony bagnetem. Osieroci艂 偶on臋 Iren臋 i siedmioro dzieci.

Bart艂omiej OSYPIUK
Pochodzi艂 z Bohuka艂, gdzie urodzi艂 si臋 w 1844 roku. By艂 偶onaty i mia艂 dwoje dzieci. Zajmowa艂 si臋 prac膮 na roli. Wielokrotnie pe艂ni艂 stra偶 przy 艣wi膮tyni. Podczas jej obrony zosta艂 艣miertelnie ranny. Przewieziony do domu umiera艂 ze 艣wiadomo艣ci膮, 偶e oddaje swe 偶ycie za wiar臋 w Boga. Umieraj膮c modli艂 si臋 za prze艣ladowc贸w.

Onufry WASYLUK
Urodzi艂 si臋 w 1853 we wsi Zaczopki. Rodzice wykupili go od wojska carskiego, chc膮c go zabezpieczy膰 przed sprawos艂awieniem i zrusyfikowa-niem. By艂 偶onaty z Cecyli膮. We wsi uwa偶ano go za cz艂owieka statecznego. W pierwszej fazie obrony ko艣cio艂a, kozak贸w szar偶uj膮cych z bagnetami na bezbronnych ludzi, pr贸bowa艂 powstrzyma膰 fizycznym, oporem. Gdy us艂ysza艂 komend臋 wojskow膮, aby w imieniu cara, strzela膰 do obro艅c贸w 艣wi膮tyni, w艂膮czy艂 si臋 w modlitw臋 swoich wsp贸艂braci bo zrozumia艂, 偶e to 鈥瀢alka o wiar臋 i za Chrystusa鈥. Pad艂 od kuli, kt贸ra 艣miertelnie rozbi艂a mu g艂ow臋.

Micha艂 WAWRYSZUK
Mia艂 21 lat i by艂 偶onaty. Zosta艂 ochrzczony w pratuli艅skiej 艣wi膮tyni unickiej. By艂 cz艂owiekiem uczciwym, pracowitym i ciesz膮cym si臋 uznaniem u ludzi. Mieszka艂 w Olszynie. Wiele s艂ysza艂 o 鈥瀙rawos艂awnej misji鈥 wojska carskiego i urz臋dnik贸w, kt贸rzy w odleg艂ym Parczewie, bli偶szych Sworach, ale te偶 w najbli偶szym s膮siedztwie, bo w Neplach i Krzyczewie, instalowali rz膮dowych proboszcz贸w na miejsce si艂膮 usuni臋tych duszpasterzy unickich, wiernych Papie偶owi. Gdy w niebezpiecze艅stwie znalaz艂a si臋 wsp贸lnota parafialna w Pratulinie, Micha艂 postanowi艂 przy艂膮czy膰 si臋 do obro艅c贸w parafialnego ko艣cio艂a przed zaj臋ciem go przez carskich urz臋dnik贸w dla rz膮dowego proboszcza. Tam te偶 z艂o偶y艂 Bogu w ofierze swoje 偶ycie. Po beatyfikacji, w dniach 7-9 pa藕dziernika 1996 r., odby艂y si臋 uroczysto艣ci dzi臋kczynne. Zaraz w poniedzia艂ek, pod przewodnictwem Ksi臋dza Prymasa J贸zefa Glempa, zosta艂a odprawiona dzi臋kczynna Eucharystia w bazylice 艣w. Piotra. We wtorek, 8 pa藕dziernika, Podlasiacy dzi臋kowali za beatyfikacj臋 na Monte Cassino. Natomiast ostatnie nabo偶e艅stwo dzi臋kczynne, pod przewodnictwem bpa Jana Wiktora Nowaka zosta艂o odprawione w bazylice 艣w. Paw艂a za Murami w Rzymie.

W obronie udzia艂 wzi臋艂o kilkuset ch艂op贸w, z kt贸rych 200 odnios艂o rany a 13 zmar艂o. Wszyscy s膮 bohaterami i obro艅cami wiary.

Do podobnych wydarze艅 dosz艂o 17 stycznia 1874 w Drelowie, gdzie od kul carskich 偶o艂nierzy zgin臋艂o 13 unit贸w. By艂 w艣r贸d nich lokalny przyw贸dca unickiego oporu Semen Pawluk. M臋cze艅stwo w Pratulinie nie by艂o faktem odosobnionym. Szczeg贸lnie od stycznia 1874 roku ka偶da parafia unicka na Podlasiu pisa艂a swoje m臋cze艅skie dzieje. Car oficjalnie zlikwidowa艂 unick膮 diecezj臋 che艂msk膮 w 1875 roku, a unit贸w zapisa艂 wbrew ich woli do Ko艣cio艂a prawos艂awnego. Wierni tego nie przyj臋li i za swoj膮 wierno艣膰 Ko艣cio艂owi katolickiemu p艂acili wielokrotnie 艣mierci膮, zsy艂kami na Sybir, wi臋zieniem, karami. Pozostawionym bez pasterzy unitom z tajn膮 pos艂ug膮 kap艂a艅sk膮 艣pieszyli ksi臋偶a katoliccy z Podlasia oraz misjonarze z Galicji i regionu pozna艅skiego. Mocna wiara unit贸w i solidarna pomoc Ko艣cio艂a katolickiego pozwoli艂y przetrwa膰 czas prze艣ladowa艅 i doczeka膰 dekretu o wolno艣ci religijnej cara Miko艂aja II z kwietnia 1905 roku. W tym w艂a艣nie roku wi臋kszo艣膰 unit贸w z Podlasia i lubelszczyzny przepisa艂a si臋 do parafii rzymskokatolickich, gdy偶 struktury Ko艣cio艂a unickiego jeszcze wtedy nie istnia艂y.

Poniewa偶 o m臋cze艅stwie unit贸w z Pratulina zachowa艂o si臋 najwi臋cej dokument贸w, biskup podlaski Henryk Prze藕dziecki wybra艂 ich jako kandydat贸w na o艂tarze i przedstawicieli wszystkich m臋czennik贸w, kt贸rzy na Podlasiu oddawali 偶ycie za wiar臋 i jedno艣膰 Ko艣cio艂a.

Unici z Pratulina i innych parafii zostali od samego pocz膮tku uznani za m臋czennik贸w przez swoje rodziny, przez parafian, przez lud na Podlasiu, a tak偶e przez Ko艣ci贸艂 powszechny. Ho艂d dla m臋cze艅skiej 艣mierci unit贸w z艂o偶yli papie偶e Pius IX, Leon XIII i Pius XII. Ich ofiara pomog艂a mieszka艅com Podlasia zachowa膰 wiar臋 i to偶samo艣膰 narodow膮 w ci臋偶kich czasach panowania ateistycznego komunizmu.

B艂ogos艂awiony Wincenty Lewoniuk i 12 Towarzyszy byli m臋偶czyznami w wieku od 19 do 50 lat. Z zezna艅 艣wiadk贸w i dokument贸w historycznych wynika, 偶e byli lud藕mi dojrza艂ej wiary. Masakra przy ko艣ciele zapewne trwa艂aby d艂u偶ej, gdyby nie wypadek postrzelenia 偶o艂nierza przez innego kozaka. Przerwano wi臋c ogie艅 i 偶o艂nierze bez przeszk贸d dotarli do drzwi cerkwi, kt贸re otworzyli siekier膮. Do 艣wi膮tyni wprowadzono rz膮dowego proboszcza. Rozproszony lud zbiera艂 swoich rannych, kt贸rych by艂o oko艂o 180 os贸b.

Cia艂a zabitych le偶a艂y na cmentarzu ko艣cielnym przez ca艂膮 dob臋. Potem pogrzebano je bez艂adnie, wrzucaj膮c do wsp贸lnej mogi艂y, kt贸r膮 zr贸wnano z ziemi膮, aby nie pozostawi膰 偶adnego 艣ladu po poch贸wku. Miejscowi ludzie jednak dobrze zapami臋tali to miejsce. Zostali pogrzebani przez wojsko rosyjskie bez szacunku i bez udzia艂u najbli偶szej rodziny. Po odzyskaniu przez Polsk臋 niepodleg艂o艣ci w 1918 roku gr贸b m臋czennik贸w zosta艂 nale偶ycie upami臋tniony. 18 maja 1990 roku szcz膮tki M臋czennik贸w zosta艂y przewiezione z grobu do 艣wi膮tyni parafialnej.

Obrona 艣wi膮tyni otoczonej uzbrojonym wojskiem nie by艂a skutkiem chwilowego przyp艂ywu gorliwo艣ci, ale konsekwencj膮 g艂臋bokiej wiary mieszka艅c贸w Pratulina. M臋czennicy uniccy pod wieloma wzgl臋dami s膮 podobni do m臋czennik贸w z pierwszych wiek贸w chrze艣cija艅stwa, kiedy to pro艣ci wierni gin臋li za odwa偶ne wyznawanie wiary w Chrystusa.
Do grona b艂ogos艂awionych m臋czennicy pratuli艅scy zostali wprowadzeni przez 艣w. Jana Paw艂a II w dniu 6 pa藕dziernika 1996 roku, w rocznic臋 400-lecia zawarcia Unii Brzeskiej. Trzy lata p贸藕niej, w czerwcu 1999 r. w homilii podczas Mszy 艣w. odprawianej w Siedlcach papie偶 m贸wi艂 m.in.:

M臋czennicy z Pratulina bronili Ko艣cio艂a, kt贸ry jest winnic膮 Pana. Oni tej winnicy pozostali wierni a偶 do ko艅ca i nie ulegli naciskom 贸wczesnego 艣wiata, kt贸ry ich za to znienawidzi艂. W ich 偶yciu i 艣mierci wype艂ni艂a si臋 pro艣ba Chrystusa z modlitwy arcykap艂a艅skiej: „Ja im przekaza艂em Twoje s艂owo, a 艣wiat ich znienawidzi艂 (鈥). Nie prosz臋, aby艣 ich zabra艂 ze 艣wiata, ale by艣 ich ustrzeg艂 od z艂ego. (鈥) U艣wi臋膰 ich w prawdzie. S艂owo Twoje jest prawd膮. Jak Ty Mnie pos艂a艂e艣 na 艣wiat, tak i Ja ich na 艣wiat pos艂a艂em. A za nich Ja po艣wi臋cam w ofierze samego siebie, aby i oni byli u艣wi臋ceni w prawdzie” (J 17, 14-15. 17-19). Dali 艣wiadectwo swej wierno艣ci Chrystusowi w Jego 艣wi臋tym Ko艣ciele. W 艣wiecie, w kt贸rym 偶yli, z odwag膮 starali si臋 prawd膮 i dobrem zwyci臋偶a膰 szerz膮ce si臋 z艂o, a mi艂o艣ci膮 chcieli pokonywa膰 szalej膮c膮 nienawi艣膰. Tak jak Chrystus, kt贸ry za nich w ofierze odda艂 samego siebie, by byli u艣wi臋ceni w prawdzie – tak te偶 oni za wierno艣膰 prawdzie Chrystusowej i w obronie jedno艣ci Ko艣cio艂a z艂o偶yli swoje 偶ycie. Ci pro艣ci ludzie, ojcowie rodzin, w krytycznym momencie woleli ponie艣膰 艣mier膰, ani偶eli ulec naciskom niezgodnym z ich sumieniem. „Jak s艂odko jest umiera膰 za wiar臋” – by艂y to ostatnie ich s艂owa.

6 pa藕dziernika 1996 papie偶 Jan Pawe艂 II beatyfikowa艂 Wincentego Lewoniuka i 12 towarzyszy.

Wi臋cej o tych wydarzeniach mo偶esz przeczyta膰 w ksi膮偶ce ks. dr hab. Kazimierza Matwiejuka 鈥濨艂ogos艂awieni M臋czennicy z Pratulina鈥, Siedlce 1995.