Papie┼╝ Franciszek og┼éosi┼é w poniedzia┼éek, ┼╝e podj─ů┼é decyzj─Ö o otwarciu tajnych archiw├│w Watykanu dotycz─ůcych pontyfikatu papie┼╝a Piusa XII – donosi agencja Reuters oraz watyka┼äskie media.

ÔÇô Og┼éaszam moj─ů decyzj─Ö o otwarciu do konsulatacji naukowej dokumentacji archiwalnej dotycz─ůcej pontyfikatu Piusa XII a┼╝ do jego ┼Ťmierci, kt├│ra mia┼éa miejsce w Castel Gandolfo 9 pa┼║dziernika 1958 r. Jednocze┼Ťnie podj─ů┼éem decyzj─Ö, ┼╝e nast─ůpi to 2 marca 2020 r., w 81. rocznic─Ö wyboru kard. Eugenia Pacellego na Nast─Öpc─Ö ┼Ťw. Piotra. Tymi s┼éowami, wypowiedzianymi w czasie audiencji dla cz┼éonk├│w Watyka┼äskiego Tajnego Archiwum, Papie┼╝ poinformowa┼é o tym wa┼╝nym wydarzeniu.

Swoj─ů decyzj─Ö Franciszek og┼éosi┼é podczas porannego spotkania w sali Klementy┼äskiej z przedstawicielami Archiw├│w Watyka┼äskich. Archiwa dotycz─ůce Piusa XII maj─ů zosta─ç otwarte dla badaczy 2 marca 2022 r.

ÔÇô Posta─ç papie┼╝a, kt├│ry przewodzi┼é ┼éodzi Piotrowej w jednym z najsmutniejszych i najbardziej mrocznych okres├│w XX wieku, niespokojnym i w znacznej cz─Ö┼Ťci rozdartym ostatni─ů wojn─ů ┼Ťwiatow─ů, wraz z nast─Öpuj─ůcym po nim czasem reorganizacji pa┼ästw i powojennej odbudowy, by┼éa ju┼╝ badana i studiowana w wielu aspektach, czasem dyskutowana, a nawet krytykowana (mo┼╝na powiedzie─ç z pewnym uprzedzeniem lub przesad─ů). Dzi┼Ť jest ona s┼éusznie oceniona na nowo a wr─Öcz umieszczona w odpowiednim ┼Ťwietle ze wzgl─Ödu na jego wieloaspektowe zalety: przede wszystkim duszpasterskie, ale tak┼╝e teologiczne, ascetyczne, dyplomatyczne ÔÇô zauwa┼╝y┼é Franciszek argumentuj─ůc podj─Öcie decyzji o otwarciu archiw├│w badaczom.

Ojciec ┼Üwi─Öty przypomnia┼é, ┼╝e ju┼╝ znaczn─ů cz─Ö┼Ť─ç dokumentacji z okresu Piusa XII udost─Öpnili specjalistom jego poprzednicy. Wyrazi┼é wdzi─Öczno┼Ť─ç pracownikom Tajnego Archiwum Watyka┼äskiego za podejmowane wysi┼éki. Podkre┼Ťli┼é, ┼╝e decyzj─Ö o udost─Öpnieniu naukowcom dokumentacji z okresu pontyfikatu Piusa XII podj─ů┼é po konsultacji ze swoimi wsp├│┼épracownikami, b─Öd─ůc pewnym, ┼╝e powa┼╝ne i obiektywne badania historyczne doceni─ů dzie┼éo tego papie┼╝a, wype┼éniane w okresie niezwykle trudnym i z┼éo┼╝onym. ÔÇô Ko┼Ťci├│┼é nie boi si─Ö historii, w wr─Öcz j─ů mi┼éuje i chcia┼éby j─ů kocha─ç bardziej i lepiej, tak jak j─ů kocha B├│g! Tak wi─Öc, z takim samym zaufaniem, jak moi poprzednicy, otwieram i powierzam badaczom to dziedzictwo dokumentalne ÔÇô stwierdzi┼é Franciszek.

„Podj─ů┼éem tak─ů decyzj─Ö po zasi─Ögni─Öciu opinii moich najbli┼╝szych wsp├│┼épracownik├│w, z sercem ufnym i spokojnym, pewny, ┼╝e powa┼╝ne i obiektywne badania historyczne pozwol─ů oceni─ç w prawdziwym ┼Ťwietle i z w┼éa┼Ťciw─ů krytyk─ů chwile chwa┼éy Piusa XII, ale bez w─ůtpienia tak┼╝e chwile wielkich trudno┼Ťci, bolesnych decyzji ÔÇô zaznaczy┼é Ojciec ┼Üwi─Öty, – ludzkiej i chrze┼Ťcija┼äskiej roztropno┼Ťci, kt├│re dla niekt├│rych mog─ů wydawa─ç si─Ö pow┼Ťci─ůgliwo┼Ťci─ů, a tymczasem by┼éy to pr├│by, r├│wnie┼╝ bardzo ci─Ö┼╝ko wywalczone, podtrzymywania, w okresach g─Östej ciemno┼Ťci i okrucie┼ästwa, ┼Ťwiat┼éa inicjatyw humanitarnych, ukrytej, ale aktywnej dyplomacji, w nadziei na otwarcie serc. Ko┼Ťci├│┼é nie boi si─Ö historii, wi─Öcej, kocha j─ů, i chcia┼éby kocha─ç bardziej i lepiej, tak jak kocha B├│g. Tak wi─Öc z t─ů sam─ů ufno┼Ťci, jak─ů mieli moi poprzednicy, otwieram i powierzam badaczom to dokumentacyjne dziedzictwo.”

Pius XII (1876-1958) kierowa┼é Ko┼Ťcio┼éem w latach 1939-58, a wi─Öc pierwsze lata jego pontyfikatu (zosta┼é wybrany papie┼╝em w dniu swoich 63. urodzin ÔÇô 2 marca) przypad┼éy na czas II wojny ┼Ťwiatowej. I w┼éa┼Ťnie jego postawa w tym czasie budzi┼éa najwi─Öcej zastrze┼╝e┼ä, gdy┼╝ zarzucano mu milczenie, a nawet oboj─Ötno┼Ť─ç wobec cierpie┼ä ofiar tej tragedii dziejowej, a zw┼éaszcza ┼╗yd├│w. Tymczasem podejmowa┼é on wiele dzia┼éa┼ä, cho─ç w wi─Ökszo┼Ťci w ukryciu, aby ratowa─ç ten nar├│d, poleci┼é m.in. otwarcie wszystkich klasztor├│w rzymskich, ┼é─ůcznie z klauzurowymi, i udziela─ç w nich schronienia ┼╗ydom, kt├│rych nast─Öpnie przerzucano za granice, g┼é├│wnie do Ameryki ┼üaci┼äskiej. Gdy zmar┼é 9 pa┼║dziernika 1958 w Castel Gandolfo, ├│wczesna minister spraw zagranicznych, a p├│┼║niej premier Izraela Golda Meir napisa┼éa w depeszy kondolencyjnej: ÔÇťOp┼éakujemy wielkiego s┼éug─Ö pokojuÔÇŁ.

Stolica Apostolska ju┼╝ wcze┼Ťniej otworzy┼éa swe archiwa, aby zbada─ç i uporz─ůdkowa─ç dokumenty na temat Piusa XII i jego postawy w latach 1939-45. Wynikiem tych dzia┼éa┼ä jest 12 tom├│w o ┼é─ůcznej liczbie 7998 stron ÔÇ×Studi├│w i dokument├│w Stolicy Apostolskiej dotycz─ůcych II wojny ┼ŤwiatowejÔÇŁ (po francusku). Wraz z innymi monografiami autorstwa naukowc├│w i bezpo┼Ťrednich ┼Ťwiadk├│w tamtych wydarze┼ä rzuci┼éy one ┼Ťwiat┼éo na roztropno┼Ť─ç i mi┼éo┼Ť─ç tego papie┼╝a, ukazuj─ůc zarazem niesprawiedliwo┼Ť─ç stawianych mu zarzut├│w.

Dzi┼Ť jego osobie przywr├│cono blask i doceniono zas┼éugi Piusa XII jako duszpasterza, ale tak┼╝e teologa, dyplomat─Ö i cz┼éowieka ascezy.

Papie┼╝ podkre┼Ťli┼é, ┼╝e otwarcie archiw├│w jest mo┼╝liwe dzi─Öki cichej, dalekiej od rozg┼éosu pracy archiwist├│w. To ich zaanga┼╝owanie i oddanie pozwoli┼éo podj─ů─ç tak─ů decyzj─Ö.

Pod koniec października 2019 roku papież Franciszek zmienił nazwę prywatnych archiwów papieży na Archiwum Apostolskie Watykanu.