Nowak

2185
nowak

Stan obecny

W 1992 roku w Polsce by艂o 220.217聽os贸b nosz膮cych nazwisko Nowak (kobiety i m臋偶czy藕ni).

Wzmianki

Adam Boniecki w Herbarzu Polskim podaje wzmianki o nazwisku Nowak:

Antoni [Koz艂owski herbu Jastrz臋biec], syn Wojciecha, w imieniu 偶ony swej, Antoniny z Nowosielskich i brata jej J贸zefa, uwalnia 1742 r. z podda艅stwa聽Nowaka.

Klemens [Leszczy艅ski herbu Abdank], kt贸rego rodzice zamordowani w Humaniu, chowa艂 si臋 na dworze Potockich w Tulczynie, kapitan w pu艂ku Potockich, podpu艂kownik kozak贸w winnickich, w ko艅cu marsza艂ek powiatowy winnicki, o偶eniony by艂 1-o v. z Polumbiank膮, z kt贸r膮 si臋 rozwi贸d艂, nast臋pnie 2-o v. z聽Nowak贸w聽Vivienow膮, a 3-o v. z J贸zefat膮 Jukowsk膮, c贸rk膮 Piotra, dziedzica Brahi艂owa. Z trzeciej 偶ony syn Jan, ur. 8-go Stycznia 1812 r. w Brahi艂owie, wst膮pi艂 w Rzymie do Kartuz贸w, zat臋skniwszy jednak za krajem, wr贸ci艂 i wst膮pi艂 do Kapucyn贸w w Konstantynowie, pod imieniem Prokopa, przeszed艂 potem do Warszawy, by艂 prowincja艂em, znakomity kaznodzieja, wielce 艣wi膮tobliwy cz艂owiek, umar艂 1895 r. w klasztorze w Nowym Mie艣cie.

Andrzej Brzezina-Winiarski w聽Herbach Szlachty Rzeczypospolitej wzmiankuje nazwisko Nowak:

Nowak h. Nowak

W innych publikacjach wyst臋puje:

Nowak h. w艂asny

Pochodzenie nazwiska Nowak

  1. Pierwszym 藕r贸d艂em pochodzenia nazwiska Nowak mo偶e by膰聽„przezwisko innego pochodzenia”. Mo偶na przypuszcza膰, 偶e wyst臋puje kilka niezale偶nych miejsc powstania nazwiska Nowak. Etymologia polska s艂owa „nowak”聽鈫 „cz艂owiek聽nowy,聽przybysz”. Za prawdopodobne mo偶na uzna膰 m.in.:
    • od s艂owa „nowy” lub „nowicjusz”. To znaczenie mog艂o dotyczy膰 os贸b kt贸re pojawia艂y si臋 w szkole, w nowym miejscu pracy, na praktykach zawodu (terminowanie) i oznacza艂o osob臋 now膮, kt贸rej imienia jeszcze nie znano.
    • od s艂owa „nowy” w znaczeniu „przybysz”. To znaczenie mog艂o dotyczy膰 os贸b zmieniaj膮cych miejsce zamieszkania, cho膰 nasuwaj膮ce si臋 to jednak trzeba zachowa膰 ostro偶no艣膰 gdy偶 migracje ch艂op贸w przed uwolnieniem z podda艅stwa praktycznie nie wyst臋powa艂y.聽Ten przypadek m贸g艂 dotyczy膰 niewielkiej cz臋艣ci Nowak贸w.
    • od s艂owa „nowy” lub „nowotny” w znaczeniu „neofita”. To znaczenie mog艂o dotyczy膰 os贸b nawr贸conych, przyjmuj膮cych wiar臋. I tutaj nale偶y zachowa膰 ostro偶no艣膰 gdy偶 proces chrystianizacji zako艅czy艂 si臋 na d艂ugo przed procesem tworzenia si臋 nazwisk. Ten przypadek m贸g艂 dotyczy膰 niewielkiej cz臋艣ci Nowak贸w. Przyk艂ad neofity znajdujemy聽w ksi膮偶ce聽M. Misesa 聽Z rodu 偶ydowskiego聽gdzie znajdujemy:聽Nowakowscy herbu Trzy Ksi臋偶yce, W r. 1853 wylegitymowa艂 si臋 w Radomiu Franciszek Nowakowski herbu Trzy Ksi臋偶yce jako syn Franciszka, wnuk Tomasza i prawnuk聽Nowakowskiego, neofity litewskiego.聽W innych miejscach znajdujemy opisy przyjmowania chrztu przez osoby pochodzenia 偶ydowskiego, kt贸rzy otrzymywali cz臋sto nazwiska: Krzy偶anowski, Nowak, Nowicki, Nowinski, Polak.
  2. Drugim 藕r贸d艂em pochodzenia nazwiska Nowak mo偶e by膰 migracja Czech贸w do Polski – w Czechach nazwisko Novak nale偶y r贸wnie偶 do najpopularniejszych.
  3. Trzecim 藕r贸dlem pochodzenia nazwiska Nowak jest „okre艣lenie osoby poprzez podanie zawodu i wskazanie miejscowo艣ci pochodzenia”.W聽Herbarzu Polskim znajdujemy wczesn膮 wzmiank臋 dotycz膮c膮 nazwiska Nowakowski: „Jacek [Baryczak herbu w艂asnego] w 1630 r. zosta艂 wprowadzony do d贸br Tarchominka v. 艢widry. Micha艂 w 1645 r. wprowadzony do Mokotowa, umar艂 kapitanem, a po 艣mierci jego, siostra Nowakowska wprowadzon膮 zosta艂a 1691 r. do Wygl臋d贸wka. 脫w Micha艂, kapitan, otrzyma艂 indygenat w 1673 r. (V. L.)”.聽Wzmianka ta jest z roku 1691 i dotyczy siostry Micha艂a Baryczaka zam臋偶nej z Nowakowskim. Wynika z tego, 偶e Nazwisko Nowakowski by艂o ju偶 ukszta艂towane na samym pocz膮tku XVI w., a zatem 藕r贸d艂os艂贸w s艂owa Nowak – rdzenia nazwiska – musia艂 by膰 znacznie wcze艣niejszy, z XV w. Obecnie wyst臋puje kilka wsi o nazwie Nowakowo. Tak wi臋c nazwisko Nowak mo偶e by膰 r贸wnei偶 nazwiskiem o pochodzeniu odmiejscowym.

Kolejnym wyt艂umaczeniem du偶ej ilo艣ci wyst膮pie艅 nazwiska Nowak mo偶e by膰 hipoteza, 偶e biedni m臋偶owie wchodz膮cy do bogatszych rodzin panny m艂odej stawali si臋 „nowymi” w rodzinie, ich jeszcze nieutrwalone przezwiska zanika艂y, by膰 mo偶e nawet celowo by艂y „zapominane”, byli „nowymi”.