Ma艂偶e艅stwa w rodach kr贸lewskich – genealogia dynastyczna

3606
blog

Niewielu z nas ma szans臋 na zwi膮zki z rodzinami kr贸lewskimi w naszych drzewach genealogicznych. Profesjonalni genealogowie zwykle nie zajmuj膮 si臋 swoimi drzewami genealogicznymi, cz臋sto skupiaj膮c swoje zainteresowania na rodach dynastycznych ze wzgl臋du na ich wp艂yw na histori臋.

Genealogia dynastyczna i ma艂偶e艅stwa Jagiellon贸w i kr贸l贸w elekcyjnych

Od dawna w rodach kr贸lewskich obowi膮zywa艂a zasada zawierania ma艂偶e艅stw z osobami r贸wnymi stanem. Od tej zasady zdarza艂y si臋 odst臋pstwa. Za Jagiellon贸w i kr贸l贸w elekcyjnych, na dwadzie艣cia zawartych zwi膮zk贸w ma艂偶e艅skich, pi臋膰 by艂o nie dynastycznymi.

Ma艂偶e艅stwa niedynastyczne

Prof. nadzw. U艁 dr hab. Tadeusz Szulc (Uniwersytet 艁贸dzki) zajmuje si臋 zawodowo tematyk膮 ma艂偶e艅stw niedynastycznych. Zwraca uwag臋 na pi臋膰 ma艂偶e艅stw kr贸l贸w polskich: W艂adys艂awa II Jagie艂艂y z El偶biet膮 Granowsk膮, a nast臋pnie z Sonk膮 Holsza艅sk膮, Zygmunta I z Barbar膮 Zapoly膮, Zygmunta Augusta z Barbar膮 Radziwi艂艂贸wn膮聽i zwi膮zek W艂adys艂awa IV Wazy z Ludwik膮 Mari膮 de Gonzaga (de Nevers).

O zawarciu zwi膮zku z osob膮 spoza dynastii panuj膮cej decydowa艂 monarcha powodowany w swej decyzji r贸偶nymi czynnikami. Nale偶a艂y do nich: uroda i uczucia przejawiane wobec wybranki; wola zapewnienia potomstwa dynastii; korzy艣ci polityczne wzgl臋dnie materialne, kt贸re spodziewano si臋 uzyska膰.

Dw贸r, otoczenie kr贸lewskie zainteresowane by艂o tym, kto b臋dzie聽wybrank膮 monarchy. Z tym bowiem wi膮za艂 si臋 dost臋p do 艂aski pary聽kr贸lewskiej lub ich brak. Matrymonialne decyzje kr贸la spotyka艂y si臋 niejednokrotnie z krytyk膮, je艣li wybranka w艂adcy nie by艂a po my艣li otoczenia kr贸la. Dlatego negocjacje poprzedzaj膮ce zawarcie zwi膮zku prowadzone by艂y potajemnie, z chwil膮 ujawnienia ich, podejmowane by艂y pr贸by ich zerwania.

Na czym polega艂a „dynastyczno艣膰”?

Nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Generaln膮 zasad膮 dynastyczno艣ci ma艂偶e艅stw kr贸lewskich by艂o aby 偶ona kr贸la nie by艂a jego poddan膮 niezale偶nie od znamienito艣ci, staro偶ytno艣ci i zasobno艣ci rodu z kt贸rego pochodzi艂a. Ponad wszystko nie powinna by膰 poddan膮 przysz艂ego m臋偶a. Ten wym贸g sprawia艂 powa偶ny problem w krajach homogenicznych, jednolitych jak np. w Polsce, w kt贸rej nie by艂o ksi臋stw a przy艂膮czone do Rzeczpospolitej Ksi臋stwo Litewskie nie mia艂o staro偶ytnych rod贸w szlacheckich (st膮d uzyskali szlachectwo polskie drog膮 adopcji herbowych). W tym kontek艣cie zrozumia艂ym staje si臋 poszukiwanie 偶on dla kr贸l贸w na dworach innych kr贸lestw – nie zachodzi艂o podda艅stwo przysz艂ej kr贸lowej kr贸lowi.

Decyzje kr贸lewskie

Jak pokaza艂a praktyka i wyniki bada艅, to do kr贸la nale偶a艂a ostateczna decyzja odno艣nie wyboru kandydatki na ma艂偶onk臋. Z punktu widzenia genealogii mamy do艣膰 jasny obraz powi膮za艅 par kr贸lewskich. Mi艂o艣nicy genealogii dynastycznych, badacze kultury czy osoby po prostu zainteresowane tym co dzia艂o si臋 w sercach kr贸lewskich mog膮 odkrywa膰 tajemnice decyzji, na ile by艂y pragmatyczne a w jakim stopniu by艂y powodowane g艂臋bokim uczuciem. Szereg archiwali贸w na kt贸re sk艂adaj膮 si臋 du偶e zbiory list贸w pozwala bada膰 te w膮tki i odkrywa膰 sekrety kr贸l贸w. Warto tutaj odnotowa膰 przypadek potajemnego 艣lubu polskiego kr贸la z 偶on膮 b臋d膮c膮 poddan膮 kr贸lewsk膮.