Wspaniała wioska Miedwiedza między zielonymi górami

Miedwiedza (Medwedza, Niedwiedzia, Medwiedza) z okolic Sambora na Ukrainie- podkarpacka wioska, położona między niskimi górami i mieszanymi lasami. Krajobrazy fantastyczne!
Do┼Ť─ç silnie rozci─ůgni─Öta jak to bywa w g├│rach. Miedzy jednym a drugim ko┼äcem Medwezi ÔÇô ok. 10 km. Wioska podzielona na 4 cz─Ö┼Ťci: Medweza Horishnia (G├│rna), Dolisznia (Dolna) i dwa przysi├│┼éki (nie wiem jak po polsku, cze┼Ť─ç wioski po┼éo┼╝onej troch─Ö dalej): Lan HromadsÔÇÖkyj (Pole Hromadske) I Lan SoltysÔÇÖkyj (Pole So┼étysa).

S─ůsiednia wioska Medwezi – Nahujewyczi. W tej wiosce w rodzinie wiejskiego kowala w r. 1856 urodzi┼é si─Ö s┼éynny ukrai┼äski poeta I filozof Iwan Franko (teraz w Nahujewyczach ÔÇô jego muzeum). Najbli┼╝sze miasto ÔÇô Drohobych.

Do┼Ť─ç blisko (ok. 20 km) od Medwiedzi ÔÇô bardzo popularne na szerokich terenach by┼éego Zwi─ůzku Radzieckiego uzdrowiska z woda mineralna: TruskawecÔÇÖ i Schidnycia.

Dawna architektura Medwezi ÔÇô drewniana, przypomina ┼éemkowsk─ů. Etnografowie nazywaj─ů mieszka┼äc├│w tego regionu Bojkami. Bojkowie (Bojky) ÔÇô to etnograficzna grupa ukrai┼äskich g├│rali (s─ů tak┼╝e Lemkowie, Hucu┼éy). Jednak sami mieszka┼äcy Miedwiedzi nie lubi─ů, kiedy ich nazywaj─ů Bojkami, twierdz─ů, ┼╝e Bojkowie ┼╝yj─ů wy┼╝ej w g├│rach.

Pierwsze wspomnienie o Miedwiedzi ok. R. 1500. Nazwa wioski napomina o tym, ┼╝e kiedy┼Ť w okolicznych lasach by┼éo du┼╝o nied┼║wiedzi (po starorusku ÔÇô medwedi, stad – Miedwiedza).

Najstarsza budowa wioski ÔÇô drewniana grecko-katolicka cerkiew ┼Üw. Mikolaja, zbudowana w r. 1871.

W dawnych czasach w Miedwiedzi mieszka┼éo tylko kilka rodzin: Jaculakowie (Jaculaky), Kowalowie (Kowali), Sowjakowie (Sowjaky), Sosiakowie (Sosiaky) i Huniaky. W┼éa┼Ťnie tych nazwisk w dzisiejszej Miedwiezi najwi─Öcej. Dla tego, kiedy przyjecha┼éem w ta wiosk─Ö i zapyta┼éem si─Ö w pierwszej chacie gdzie mieszkadj─ů Huniaky, dosta┼éem odpowied┼║: ÔÇťA ktorze?ÔÇŁ Jest w Miedwiedzi du┼╝o HuniakowÔÇŁ.
Przed drug─ů Wojn─ů ┼Üwiatow─ů w Miedwiedzi mieszka┼éo 1447 Ukrai┼äc├│w, jeden Polak, 5 ┼╗yd├│w. Teraz liczba mieszka┼äc├│w nie si─Öga nawet 800 (wszyscy – Ukrai┼äcy). Sytuacja nie jest jak─ů┼Ť wyj─ůtkow─ů ÔÇô liczba wie┼Ťniakow zmniejsza si─Ö od powojennych czas├│w (urbanizacja).

Przed wojn─ů bogatym by┼é ten gospodarz, kt├│ry mia┼é 20 morg├│w pola. Takich w Medwezi by┼éo tylko 2%. Gospodarze ┼Ťredniego poziomu mieli ok. 10-20 morg├│w (48%), a biedni mniej jak 10 morg├│w (takich by┼éo 50%).

Wracaj─ůc do historii Miedwiedzi: pierwszym cz┼éowiekiem z tej wioski, kt├│ry zdoby┼é ┼Ťrednie wykszta┼écenie by┼é Mychajlo Stecij. By┼éo to w r. 1900. Wr├│ci┼é on do wioski i sta┼é si─Ö pierwszym wiejskim nauczycielem.

S┼éynnym cz┼éowiekiem z Medwezi by┼é Wasyl Jaculak. W czasie pierwszej ┼Ťwiatowej wojny by┼é on porucznikom wojska Austro-Wegierskiego (wtedy Galicja by┼éa cz─Ö┼Ťci─ů tej monarchii). Kiedy w pa┼║dzierniku 1918 r. stworzy┼éa si─Ö Zachodnio-Ukrainska Ludowa (po ukr. – narodna) Republika (ZUNR), Wasyl Jaculak zorganizowa┼é w Miedwiedzi oddzia┼é ukrai┼äskiego wojska (Ukrai┼äskich Strzelc├│w Siczowych – USS) ÔÇô 23 osoby. Jak twierdzi syn Nikolaja Huniaka Hryhorij a r├│wnie┼╝ i historia wioski (r─Ökopis), zebrana i zapisana przez wiejsk─ů nauczycielk─Ö Marije Hrynyk, pradziadek Tomasa Nikolaj Huniak by┼é przyjacielem Jaculaka. Miedzy innymi m┼éodymi m─Ö┼╝czyznami Miedwiedzi on r├│wnie┼╝ zg┼éosi┼é si─Ö do tego oddzia┼éu USS. W czasie szeregu bitew, w jakich uczestniczyli strzelcy z Miedwiedzi, wi─Ökszo┼Ť─ç z nich (16) zgin─Ö┼éo. Nikolaj Huniak trafi┼é w r─Öce Rosjan (zrozumia┼éem, ze sowiet├│w) i sp─Ödzi┼é jaki┼Ť czas na Syberii. Po wojnie Wasyl Jaculak wyemigrowa┼é do Czechos┼éowacji, tam uczy┼é si─Ö na Uniwersytecie. Wie┼Ťniacy twierdz─ů, ze ju┼╝ w latach 1930 przyje┼╝d┼╝a┼é on do Miedwiedzi ju┼╝ jako profesor filozofii Wiede┼äskiego Uniwersytetu (to tak┼╝e zapisane jest w historii wioski). Jak si─Ö potoczy┼é jego los dok┼éadnie w Miedwiedzi nie wiedz─ů, s┼éyszeli tylko, ze zmar┼é on w Czechach.

Rostysław Kramar