Wi─Ökszo┼Ť─ç ┼║r├│de┼é informacji o odleg┼éych przodkach stanowi─ů archiwalia niedost─Öpne dla ÔÇ×zwyk┼éychÔÇŁ poszukiwaczy korzeni lub rodowod├│w. W wi─Ökszo┼Ťci, albowiem podstawowe ┼║r├│d┼éa informacji s─ů┬áudost─Öpniane, np. ksi─Ögi parafialne zawieraj─ůce akta metrykalne, akta ┼Ťlub├│w czy akta zgon├│w.

Podstawowe źródła informacji

Podstawowe źródła informacji wykorzystywane przy poszukiwaniach genealogicznych i heraldycznych:

  • archiwalia: ksi─Ögi s─ůdowe ziemskie i grodzkie, inne
  • wydawnictwa urz─Ödowe
  • opracowania
  • pami─Ötniki
  • ksi─Ögi parafialne
  • Urz─Ödy Stanu Cywilnego i Biura Meldunkowe
  • internet

┼╣r├│d┼éa te pokr├│tce opisane s─ů kolejno poni┼╝ej. Inne ┼║r├│d┼éa opisane s─ů w poradniku Jak szuka─ç.

Wi─Ökszo┼Ť─ç ┼║r├│de┼é informacji o odleg┼éych przodkach stanowi─ů archiwalia niedost─Öpne dla ÔÇ×zwyk┼éychÔÇŁ poszukiwaczy korzeni lub rodowod├│w. W wi─Ökszo┼Ťci, albowiem cz─Ö┼Ť─ç archiwali├│w jest udost─Öpniana, np. ksi─Ögi parafialne. Poni┼╝ej wymienione s─ů przyk┼éadowe tytu┼éy archiwali├│w ÔÇô wolumin├│w w r├│┼╝nych zespo┼éach:

  • ÔÇ×Wypisy metryk chrzestnych, ┼Ťlubnych, ┼Ťmierci ko┼Ťcio┼é├│w parafialnych dekanatu nazwa za lata lataÔÇŁ
  • ÔÇ×O szlacheckim pochodzeniu nazwisko. Herb nazwaÔÇŁ
  • ÔÇ×Rodow├│d szlachecki nazwisko. Herb nazwaÔÇŁ
  • ÔÇ×Spis szlachty rodowej maj─ůcej prawo udzia┼éu w bezpo┼Ťrednich wyborach na zebraniach szlacheckichÔÇŁ
  • ÔÇ×Spis rod├│w z powiatu nazwa zatwierdzonych w szlachectwie w roku rokÔÇŁ
  • ÔÇ×O konfiskacji maj─ůtku nazwisko ÔÇŽÔÇŁ
  • ÔÇ×Spis alfabetyczny przest─Öpc├│w politycznych ÔÇŽÔÇŁ
  • ÔÇ×O zarz─ůdzaniu maj─ůtkiem nazwa_maj─ůtku imi─Ö_i_nazwisko_w┼éa┼ŤcicielaÔÇŁ
  • Metryki Koronne:
    • ÔÇ×ksi─Ögi wpis├│wÔÇŁ, gdzie rejestrowano dokumenty kr├│lewskie i inskrypcje prywatne
    • ÔÇ×ksi─Ögi poselskie, gromadz─ůce dokumenty wa┼╝ne dla polityki zagranicznej
    • ÔÇ×ksi─Ögi dekretoweÔÇŁ, gdzie zapisywano wyroki s─ůd├│w zadwornych

Opr├│cz powy┼╝szych istniej─ů ┼║r├│d┼éa informacji w postaci tysi─ůce innych archiwali├│w o znaczeniu historycznym takich jak:

  • ┼Ťredniowieczne kroniki,
  • archiwa ko┼Ťcielne i klasztorne (w 1285 r. arcybp Jakub ┼Üwinka wyda┼é nakaz sporz─ůdzania i przechowywania dokument├│w przy ko┼Ťcio┼éach katedralnych),
  • archiwa miast (ksi─Ögi grodzkie i ziemskie),
  • archiwa w┼éadc├│w dzielnicowych i mo┼╝now┼éadc├│w, pochodz─ůce pocz─ůwszy od XIII wieku,
  • akta oczyszczenia z nagany szlachectwa przed s─ůdami (ciekawym ┼║r├│d┼éo),
  • spisy podatkowe sprzed wiek├│w,
  • spisy elektor├│w kr├│lewskich,
  • dokumenty s─ůdowe,
  • ksi─Ögi s─ůdowe wiejskie.

Bardzo ciekawym ┼║r├│d┼éem informacji o mieszka┼äcach wsi s─ů ksi─Ögi wiejskie (ksi─Ögi s─ůdowe wiejskie). Jest to niezwykle cenne ┼║r├│d┼éo informacji gdy┼╝ niekt├│re obejmuj─ů wczesne lata pocz─ůwszy od 1473 roku (ksi─Öga wiejska lubatowska ÔÇô Lubiat├│wka). Niestety, s─ů one bardzo rzadkim ┼║r├│d┼éem, AGAD dysponuje ksi─Ögami zaledwie 9 wsi. Z ksi─ůg wiejskich wydawano odpisy wierzytelne pod piecz─Öci─ů gromady i z podpisem pisarza. Piecz─Öcie posiada┼éy bez r├│┼╝nicy gromady wsi kr├│lewskich, duchownych i szlacheckich. Niekt├│re ksi─Ögi doczeka┼éy si─Ö opracowania i wsp├│┼éczesnego wydania jak np. ÔÇ×Ksi─Ögi S─ůdowe Wiejskie Klucza ┼ü─ůckiegoÔÇŁ, tom I: 1528-1739, tom II: 1744-1811, Wroc┼éaw ÔÇô Zak┼éad Narodowy im. Ossoli┼äskich 1962, 1963.

Genealogia szlachecka

W odniesieniu do szlachty archiwalia w znacznej wi─Ökszo┼Ťci zosta┼éy ju┼╝ wykorzystane przez historyk├│w-genealog├│w podczas opracowywania r├│┼╝nych herbarzy. Zatem w poszukiwaniach heraldycznych najcz─Ö┼Ťciej korzystamy nie z archiwali├│w a z opracowa┼ä na ich podstawie jakimi s─ů herbarze. W poszukiwaniach genealogicznych opr├│cz herbarzy najcz─Ö┼Ťciej korzystamy z wypis├│w metryk (ksi─ůg metrykalnych). Ksi─Ögi te (wybrane) dost─Öpne s─ů w postaci opracowa┼ä oraz fotokopii (mikrofilmy Mormon├│w). W wi─Ökszo┼Ťci przypadk├│w jednak konieczne jest si─Ögni─Öcie do archiwali├│w. Niestety, t─ů drog─ů mo┼╝na cofn─ů─ç si─Ö tylko do pocz─ůtk├│w XIX wieku. Inne archiwalia pomimo ┼╝e s─ů udost─Öpniane s─ů nieosi─ůgalne z prozaicznego powodu ÔÇô s─ů nieskatalogowane i nie wiemy o ich istnieniu. Dotyczy to zw┼éaszcza tak oczywistych z punktu widzenia genealogii i heraldyki pozycji jak ÔÇ×Rodowody szlacheckieÔÇŁ poszczeg├│lnych rodzin. Cz─Ö┼Ť─ç archiwali├│w ze wzgl─Ödu na ich stan oraz olbrzymi─ů warto┼Ť─ç historyczn─ů nie jest og├│lnie dost─Öpna.

Wi─Öcej o archiwach znajdziesz w dziale Archiwa.

Wydawnictwa urz─Ödowe

Przyk┼éadowe wydawnictwa urz─Ödowe stanowi─ůce cenne ┼║r├│d┼éa informacji:

  • ÔÇ×Metryka Litewska. Ksi─Öga Sigillat 1709-1719ÔÇŁ (reprint: PWN, Warszawa 1987)
  • ÔÇ×Metryka Litewska. Rejestry podymnego Wielkiego Ksi─Östwa Litewskiego, Wojew├│dztwo wile┼äskie 1690 r.ÔÇŁ (reprint: PWN, Warszawa 1989).

Wiele wydawnictw urz─Ödowych znajdziesz na stronie┬áLiteratura genealogiczna i heraldyczna – wykaz publikacji.

Opracowania

Historycy oraz osoby zwi─ůzane z genealogi─ů i heraldyk─ů opracowali wiele opracowa┼ä na podstawie archiwali├│w prezentuj─ůc w spos├│b zwarty i tematycznie interesuj─ůce informacje. Do najbardziej znanych opracowa┼ä nale┼╝─ů herbarze. Jest dost─Öpnych wiele innych opracowa┼ä takich jak s┼éowniki geograficzne, s┼éowniki biograficzne, wykazy szlachty z r├│┼╝nych region├│w, wykazy zamordowanych, wykazy os├│b pochowanych na r├│┼╝nych cmentarzach oraz liczne opracowania tematyczne.

Wiele opracowa┼ä znajdziesz┬ána stronie┬áLiteratura genealogiczna i heraldyczna – wykaz publikacji.

Pami─Ötniki

Pami─Ötniki s─ů niezwyk┼éym ┼║r├│d┼éem informacji. Z jednej strony stanowi─ů bardzo subiektywny punkt widzenia r├│┼╝nych zjawisk, z drugiej strony jako jedyne materia┼éy potrafi─ů przybli┼╝y─ç klimat i ducha dawnych czas├│w. S─ů nieocenionym ┼║r├│d┼éem informacji dla genealog├│w wykraczaj─ůcych w swych zainteresowaniach poza suche daty i imiona. Niestety, dotarcie do pami─Ötnik├│w jest trudne gdy┼╝ nie s─ů klasyfikowane jako literatura historyczna ani genealogiczna. Du┼╝ym u┼éatwieniem s─ů elektroniczne katalogi wi─Ökszych bibliotek, w kt├│rych korzystaj─ůc z wyszukiwarek mo┼╝na ┼éatwo przeszuka─ç dziesi─ůtki tysi─Öcy tytu┼é├│w.

Ksi─Ögi parafialne

W poszukiwaniach zdarze┼ä z ostatnich oko┼éo 100 lat takich jak chrzty, ┼Ťluby czy zgony ksi─Ögi parafialne nadal s─ů nieocenionym ┼║r├│d┼éem informacji. Ksi─Ögi z ostatnich oko┼éo 100 lat s─ů przechowywane w parafiach.

Wi─Öcej na temat ksi─ůg parafialnych znajdziesz┬ána stronie┬áArchiwa ko┼Ťcielne ÔÇô wykaz archiwali├│w.

Urz─Ödy Stanu Cywilnego

Urz─Ödy Stanu Cywilnego s─ů ┼éatwo dost─Öpnym ┼║r├│d┼éem informacji o naszych niezbyt odleg┼éych przodkach. ┼üatwo mo┼╝emy uzyska─ç tam odpisy akt├│w zgonu przodk├│w z ostatnich kilkudziesi─Öciu lat. Odpisy te dostarczaj─ů nam tak cennych informacji jak dok┼éadne dane i miejsca urodzenia i zgonu, imiona rodzic├│w oraz wsp├│┼éma┼é┼╝onka (z nazwiskiem rodowym).┬áUrz─Ödy Miejskie (Gminne) posiadaj─ů te┼╝ dane meldunkowe jak r├│wnie┼╝ np. dokumenty repatriacyjne oraz akty nadania w┼éasno┼Ťci na Ziemiach Odzyskanych.

Internet

Na olbrzymie zasoby sk┼éadaj─ů si─Ö dane publikowane przez prywatne osoby, bazy danych tworzone przez du┼╝e serwisy genealogiczne na ca┼éym ┼Ťwiecie oraz bazy danych udost─Öpniane przez r├│┼╝ne instytucje i archiwa. Wi─Öcej o zasobach znajdziesz na stronie Poszukiwania internetowe – poradnik genealoga.