Archiwa II Wojny 艢wiatowej

4576
Archiwa II Wojny 艢wiatowej

Zniszczenia dokonane przez okupant贸w niemieckich, rosyjskich i ukrai艅skich po dzi艣 dzie艅 nie zosta艂y do ko艅ca wyja艣nione. Ci膮gle zakrywa je mg艂a… Rozmiar zbrodni jakich doznali Polacy sprawia 偶e w艂adze Niemiec, Rosji, Ukrainy ci膮gle nie maj膮 odwagi aby ujawni膰 prawd臋.聽Archiwa II Wojny 艢wiatowej s膮 ci膮gle niedost臋pne.

Archiwa pa艅stwowe II Wojny 艢wiatowej w Polsce

W czasie II wojny 艣wiatowej wiele zasob贸w archiwalnych zosta艂o doszcz臋tnie zniszczonych, najbardziej ucierpia艂y archiwa w Warszawie, Poznaniu oraz P艂ocku. Po wojnie w wyniku zmian ustrojowych do archiw贸w pa艅stwowych zosta艂y przyj臋te zasoby archiw贸w samorz膮dowych, rodowych, wielkiej w艂asno艣ci ziemskiej i gospodarcze. Utworzono r贸wnie偶 archiwa pa艅stwowe wydzielone, m.in.:

  • Wojskowego Biura Historyczne, w sk艂ad kt贸rego wesz艂y od聽dnia 21 kwietnia 2016 r. :
    • Centralne Archiwum Wojskowe, CAW,
    • Wojskowe Biuro Bada艅 Historycznych Wojskowego Centrum Edukacji Obywatelskiej,
  • Archiwum MSW,
  • Archiwum UOP,
  • Archiwum MSZ,
  • Archiwum Sejmowe.

W CAW przechowywane s膮 akta personalne i odznaczeniowe oficer贸w, podoficer贸w i szeregowych WP, pracownik贸w cywilnych wojska oraz os贸b cywilnych nie zwi膮zanych z armi膮. Wi臋kszo艣膰 akt pochodzi z lat 1918-1939, jednak w wielu jednostkach aktowych znajduj膮 si臋 r贸wnie偶 dokumenty z II po艂owy XIX w. (metryki, 艣wiadectwa szkolne, akty 艣lubu, materia艂y dot. s艂u偶by wojskowej w armiach obcych) oraz powojenne, dotycz膮ce g艂贸wnie weryfikacji 偶o艂nierzy WP po 1945 r. Zbi贸r obejmuje:

  • Kolekcja Akt Personalnych, sygn. I.481.A-呕
  • Kolekcja Genera艂贸w i Osobisto艣ci
  • Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari
  • Kolekcja Orderu Odrodzenia Polski
  • Kolekcja akt odznaczeniowych Komitetu Krzy偶a i Medalu Niepodleg艂o艣ci
  • Kolekcja Krzy偶a Zas艂ugi
  • Kolekcja Krzy偶a Zas艂ugi Wojsk Litwy 艢rodkowej
  • Kolekcja Medaille Interalli茅e de la Victoire
  • Kolekcja Odznaki Pami膮tkowej Wi臋藕ni贸w Ideowych
  • Kolekcja odznacze艅 za prac臋 w Polskim Zwi膮zku Strzeleckim
  • Kolekcja Krzy偶a Walecznych
  • Spis zdawczo-odbiorczy nr 1769/89
  • Kolekcja akt Powsta艅c贸w Wielkopolskich
  • Kolekcja akt personalnych 偶o艂nierzy Polskiej Organizacji Wojskowej z lat 1915-1939
  • Kolekcja Teczek Akt Personalnych z lat 1943-2007
  • Kolekcja akt 偶o艂nierzy polskich powracaj膮cych z Polskich Si艂 Zbrojnych na Zachodzie
  • Kolekcja akt ujawnionych cz艂onk贸w Armii Krajowej i Batalion贸w Ch艂opskich
  • Kolekcja materia艂贸w repatriacyjnych
  • Kolekcja akt 偶o艂nierzy zarejestrowanych w Rejonowych Komendach Uzupe艂nie艅
  • Kolekcja akt internowanych 偶o艂nierzy Armii Krajowej
  • Kolekcja akt Komisji Weryfikacyjnej Oficer贸w przy Departamencie Personalnym Ministerstwa Obrony Narodowej.

Archiwa spo艂eczne

Histori膮 wojenn膮 zajmuj膮 si臋 r贸wnie偶 archiwa spo艂eczne, kt贸re dokumentuj膮 m.in. dzia艂alno艣膰 Armii Krajowej (Fundacja Polskiego Pa艅stwa Podziemnego, Fundacja Genera艂 El偶biety Zawackiej. Archiwum i Muzeum Pomorskie Armii Krajowej oraz Wojskowej S艂u偶by Polek), histori臋 wi臋藕ni贸w oboz贸w koncentracyjnych (Stowarzyszenie Auschwitz Memento), os贸b wysiedlonych w czasie II wojny 艣wiatowej (Fundacja Losy Niezapomniane, Stowarzyszenie Dzieci Zamojszczyzny Ziemi Bi艂gorajskiej), histori臋 cichociemnych (Fundacja Sue Ryder) czy histori臋 bitew (鈥濸ro Memoria鈥 Stowarzyszenie Bitwy pod Pszczyn膮 1939).

I wojna 艣wiatowa: Archiwum Akt Nowych (1919-)

Archiwum Akt Nowych (1919-), AAN, centralne archiwum pa艅stwowe powsta艂e 1930 w Warszawie, w wyniku przekszta艂cenia Archiwum Wojskowego (za艂o偶one 1918 w celu gromadzenia akt wojskowych okupacyjnych 1915-1918 oraz akt w艂adz wojskowych odrodzonego pa艅stwa). Przechowywa艂o zas贸b pierwotny Archiwum Wojskowego (ok. 70 zespo艂贸w r贸偶nych w艂adz okupacyjnych niemieckich i ok. 60 – austriackich) oraz p贸藕niejsze nabytki Archiwum Akt Nowych, m.in.: registratury zlikwidowanych wcze艣niej urz臋d贸w polskich (przechowywane do 1930 w Archiwum G艂贸wnym Akt Dawnych) i registratury dalszych, kasowanych urz臋d贸w, przejmowanych wprost od likwidator贸w.

Warto zobaczy膰

Zobacz koniecznie:

  • Straty.pl聽http://www.straty.pl/index.php/baza-programu
    Baza 4,5 miliona os贸b straconych i represjonowanych w okresie II Wojny 艢wiatowej.聽Podaj膮c imi臋, nazwisko i ew. dat臋 urodzenia 鈥 mo偶na odnale藕膰 informacje o konkretnych osobach i ich losach w czasie II wojny 艣wiatowej.
  • Dane Polak贸w i Cygan贸w deportowanych do KL Auschwitz z Warszawy, Polski po艂udniowej i Kielecczyzny http://www.auschwitz.org.pl/
  • Indeks Represjonowanych. Centrum informacji o obywatelach polskich represjonowanych w ZSRR: http://www.indeks.karta.org.pl/

Archiwa w Niemczech

Mimo mi臋dzynarodowych nacisk贸w rz膮d niemiecki przez lata nie chcia艂 udzieli膰 zgody na otwarcie zbior贸w. 19 kwietnia br. w Berlinie Ulf Gerder, rzecznik ministerstwa sprawiedliwo艣ci, o艣wiadczy艂, 偶e „problemy, jakie nasuwa艂o udost臋pnienie dokumentacji, zosta艂y rozwi膮zane”.聽W Bad Arolsen tu偶 po wojnie zgromadzono niemal wszystkie hitlerowskie archiwalia dotycz膮ce Holocaustu – oboz贸w koncentracyjnych, transport贸w, oboz贸w pracy. By艂y to dokumenty zdobyte przez wojska alianckie i wzbogacane o kolejne akta z ca艂ego 艣wiata. Dzi艣 w archiwum jest ponad 40 mln dokument贸w oraz dane dotycz膮ce ponad 17 mln os贸b prze艣ladowanych przez Niemc贸w. Archiwum prowadzi specjalna agenda Mi臋dzynarodowego Czerwonego Krzy偶a finansowana przez rz膮d niemiecki.

Przez lata g艂贸wnym zadaniem archiwum by艂o odszukiwanie informacji o ludziach zaginionych podczas wojny. Dzi臋ki badaczom w Bad Arolsen odnajdywa艂y si臋 rodziny, inne uzyskiwa艂y potwierdzenie informacji o 艣mierci najbli偶szych.

Dost臋pu do archiwum strzeg艂 od ponad 20 lat jego szef, urz臋dnik MCK Charles Biedermann. Twierdzi艂, 偶e przekazywanie komukolwiek dokument贸w z archiwum nie jest uzasadnione „pod wzgl臋dem moralnym ani prawnym”. Biedermanna popiera艂 Berlin, kt贸ry obawia艂 si臋 m.in. kolejnej fali pozw贸w o odszkodowania – tym razem za pogwa艂cenie prywatno艣ci ofiar Holocaustu. Akta zawieraj膮 bowiem mn贸stwo delikatnych informacji, np. o tym, jakie eksperymenty medyczne prowadzono na konkretnych osobach, kogo oskar偶ano o morderstwo, homoseksualizm, pedofili臋, prostytucj臋 i kto szed艂 na wsp贸艂prac臋 z gestapo.

 

Tymczasem narasta niemiecko-ameryka艅ski konflikt z Izraelem i 呕ydami w tle 鈥 w sprawie otwarcia dla naukowc贸w olbrzymich zasob贸w informacji o holokau艣cie zawartych w archiwum Mi臋dzynarodowego Biura Poszukiwa艅 w niemieckim Bad Arolsen. Kartoteki z dokumentami gromadzonymi przez aliant贸w w miar臋 wyzwalania oboz贸w koncentracyjnych zawieraj膮 informacje o 17,5 miliona os贸b i stanowi膮 jeden z najwi臋kszych zbior贸w tego typu na 艣wiecie. Ta unikatowa kolekcja jest bardzo osobistym zapisem tragedii, przez co jej ewentualne upublicznienie staje si臋 kwesti膮 wyj膮tkowo delikatn膮. Dokumenty mog艂yby bowiem ods艂oni膰 szczeg贸ly 鈥 kogo i w kt贸rym obozie poddano makabrycznym eksperymentom medycznym, kogo nazi艣ci oskar偶ali o homoseksualizm, morderstwo, kazirodztwo czy pedofili臋 albo kt贸rzy z 呕yd贸w wsp贸艂pracowali z Niemcami i jak ich do tego nak艂aniano. Od ko艅ca II Wojny 艢wiatowej Biuro Poszukiwa艅, dzia艂aj膮ce przy Mi臋dzynarodowym Komitecie Czerwonego Krzy偶a, wykorzystywalo dokumenty, aby pomaga膰 rodzinom ofiar w odnajdywaniu 艣lad贸w bliskich zaginionych w morderczym wirze nazistowskiego terroru. Dzi艣 鈥 ponad 60 lat od zako艅czenia wojny 鈥 zadanie to, zdaniem Amerykan贸w, zosta艂o wype艂nione. Pora wi臋c otworzy膰 archiwum i sporz膮dzi膰 kopie dokument贸w tak, aby mo偶na je by艂o przechowywa膰 i udost臋pnia膰 historykom r贸wnie偶 w innych krajach. 鈥濺z膮d Stan贸w Zjednoczonych popiera pomys艂 ujawnienia wszelkich materia艂贸w na temat holokaustu 鈥 m贸wi Edward O’Donnell, specjalny wys艂annik do spraw holokaustu w Departamencie Stanu. Otwarcie archiw贸w jest naszym celem. B臋dziemy dalej nalegac鈥. Naciski Amerykan贸w trafiaj膮 jednak na op贸r natury prawnej i proceduralnej ze strony Charlesa Biedermanna, urz臋dnika Czerwonego Krzy偶a, kt贸ry od dwudziestu lat kieruje Biurem Poszukiwa艅, jak r贸wnie偶 ze strony rz膮d贸w Niemiec i W艂och. Wsr贸d przedstawicieli jedenastu pa艅stw tworz膮cych komisj臋, kt贸ra nadzoruje archiwum, panuje napi臋cie. Podczas dyskusji na temat otwarcia zbior贸w niemieccy urz臋dnicy komisji pytaj膮: czy ujawnianie faktu, ze ten czy inny 呕yd oskar偶any by艂 o morderstwo lub homoseksualizm pos艂u偶y komukolwiek? Niemieckie przepisy o ochronie prywatno艣ci s膮 znacznie surowsze ni偶 ameryka艅skie. Dlatego te偶 w艂adze obawiaj膮 si臋, 偶e otwarcie akt mog艂oby doprowadzi膰 do proces贸w o bezprawne ujawnienie osobistych informacji. Szeroki dost臋p do dokument贸w m贸g艂by ponadto spowodowa膰 now膮 fal臋 roszcze艅 o odszkodowania.

Konflikt ma swoje korzenie w z艂o偶onej historii oraz skomplikowanej strukturze Biura Poszukiwa艅. Organizacja powsta艂a pod koniec wojny i do dzi艣 dziala na mocy porozumie艅 z Bonn z 1955 roku, przywracaj膮cych Niemcom suwerenno艣膰. Zgodnie z ich postanowieniami biuro mia艂o podj膮膰 wszelkie mo偶liwe 艣rodki, aby nie dopu艣ci膰 do wydostania sie jakichkolwiek informacji mog膮cych zaszkodzi膰 interesom os贸b, kt贸rych dotycz膮, lub ich rodzin. W rezultacie dost臋p do akt mieli jedynie poszkodowani, ich najbli偶si oraz ich przedstawiciele prawni. Jednak zgodnie z porozumieniami rz膮dy wszystkich jedenastu kraj贸w wchodz膮cych w sklad komisji nadzoruj膮cej maj膮 prawo wgl膮du w dokumenty. Wsr贸d kraj贸w tych znalaz艂y si臋 Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja, Niemcy, W艂ochy, Belgia, Holandia, Grecja, Izrael, Polska i Luksemburg. Charles Biedermann oraz strona niemiecka twierdz膮, 偶e otwarcie archiw贸w wymaga poprawki do traktatu. Do tego konieczna jest jednog艂o艣na decyzja zatwierdzona przez ustawodawc贸w ze wszystkich kraj贸w. Nawet je艣li uda si臋 to osi膮gn膮膰, ca艂y proces moze trwac latami. Amerykanie, gotowi do podj臋cia prac nad poprawkami do umowy, zaczynaj膮 si臋 niecierpliwi膰. Twierdz膮, ze nigdy nie scedowali praw w艂asno艣ci do dokument贸w na Bad Arolsen i 偶e ka偶dy z jedenastu kraj贸w ma prawo wgl膮du do zasob贸w archiwum. Ich zdaniem nie ma 偶adnych przeszk贸d prawnych, by kopiowa膰 i przenosi膰 akta. Tymczasem rz膮d niemiecki, kt贸ry wyp艂aci艂 ju偶 80 miliard贸w dolar贸w tytu艂em odszkodowa艅, chce, aby kwestie odpowiedzialno艣ci prawnej zosta艂y ca艂kowicie rozstrzygni臋te przed udost臋pnieniem dokument贸w. 鈥濵usimy zaj膮膰 si臋 kwesti膮, kto i jak b臋dzie m贸g艂 wykorzysta膰 udost臋pnione dane oraz kto poniesie odpowiedzialno艣膰 w przypadku ewentualnych nadu偶y膰鈥 鈥 m贸wi strona niemiecka.

Wojciech Minicz, maj 2006, http://www.wietrzneradio.com/felietony/7/854/izrael-w-nato.html

Sytuacja jest silnie powi膮zana z polityk膮. Pomimo up艂ywu ponad 50 lat od czas贸w II Wojny 艢wiatowej nie tylko Niemcy odmawiaj膮 ujawnienia i dost臋pu do archiwali贸w wojennych. Podobnie post臋puje Rosja i Anglia. Anglia nadal nie udost臋pni艂a archiwali贸w zwi膮zanych ze 艣mierci膮 genera艂a Sikorskiego.聽Archiwa II Wojny 艢wiatowej ci膮gle kryj膮 tajemnice.