Genealogia genetyczna – to warto wiedzie膰!

2111
genealogia genetyczna

Genealogia genetyczna to do艣膰 nowa i ci膮gle rozwijaj膮ca swoj膮 dok艂adno艣膰 dziedzina nauki. Dzi臋ki genetyce mamy mo偶liwo艣膰 wykluczenia os贸b o tym samym nazwisku z naszego pnia rodowego jako nale偶膮cych do innego rodu pomimo 偶e o tym samym nazwisku.

Genealogia genetyczna

Liczba naturalnych zmian DNA jest proporcjonalna do czasu, w kt贸rym zasz艂y. S艂u偶膮 one za genealogiczne drogowskazy. 呕e艅ski chromosom X zawiera materia艂 genetyczny kt贸ry jest bardzo zmienny i nie niesie w sobie 偶adnej historii. Jego znaczenie w genealogii jest znikome.聽W badaniu pochodzenia istotny jest materia艂 genetyczny znajduj膮cy si臋 w m臋skim chromosomie Y, przekazywanym z ojca na syna. Ten typ DNA podczas przekazywania z pokolenia na pokolenie ulega tylko nielicznym mutacjom. Oznacza to 偶e w naturalny spos贸b wyst臋puj膮 drobne zmiany pojedynczych marker贸w wynikaj膮ce z czynnik贸w 艣rodowiskowych (np. promieniowanie t艂a) czy czynnik贸w chorobowych. DNA poszczeg贸lnych os贸b nie jest unikalne, DNA o okre艣lonym kszta艂cie mo偶e posiada膰 wiele milion贸w os贸b ze sob膮 zupe艂nie niespokrewnionych. W przypadku genealogii nie chodzi zatem o badanie wszystkich ludzi poniewa偶 stwierdzenie zgodnej budowy DNA wcale nie oznacza wi臋z贸w rodzinnych. Genetyk臋 wykorzystujemy w 艣ci艣le okre艣lonym celu – do potwierdzania przynale偶no艣ci do jednej linii rodowej ale nie do zaprzeczania. Na tym polega genealogia genetyczna.

Potwierdzamy przynale偶no艣膰 rodow膮

Cz臋sto w wyniku d艂ugotrwa艂ych poszukiwa艅 genealogicznych danego nazwiska otrzymujemy kilka drzew obok siebie bez wzajemnych powi膮za艅. Ka偶de z drzew mo偶e si臋ga膰 kilkaset lat wstecz a jednak nie maj膮 wsp贸lnego korzenia. Nurtuje nas pytanie – czy nale偶膮 do jednego korzenia? Czy jeste艣my wszyscy kuzynami?

W takim przypadku聽przeprowadzamy badania genetyczne marker贸w DNA jednej osobie p艂ci m臋skiej z ka偶dego z drzew podejrzewanych o wsp贸lne korzenie. Najlepiej jest wybra膰 osoby jak najbli偶ej korzenia drzewa (zwykle s膮 najstarsze). Por贸wnujemy wyniki i 艂atwo zauwa偶ymy podobie艅stwo lub r贸偶nice w markerach. Gdy wyst臋puje podobie艅stwo mamy pewno艣膰 偶e nale偶ymy do tego samego korzenia i mamy tego samego przodka protoplast臋 rodu. Dzi臋ki temu zyskujemy dodatkow膮 motywacj臋 do dalszych poszukiwa艅 oraz zyskujemy po艂膮czone si艂y kt贸re mog膮 szybciej doprowadzi膰 do znalezienia wsp贸lnego korzenia.

Wynik negatywny!

Co oznacza wynik negatywny w przypadku badania r贸偶nych linii o tym samym nazwisku? Mo偶liwe s膮 dwa przypadki.

  1. Poszczeg贸lne drzewa nale偶膮 do osobnych rod贸w i nie s膮 ze sob膮 w 偶aden spos贸b zwi膮zane. Jest to cz臋sty przypadek gdy dane nazwisko nale偶y do r贸偶nych rod贸w a nawet piecz臋tuje si臋 r贸偶nymi herbami. W tym przypadku porzucamy badanie linii nie nale偶膮cych do naszego rodu i mo偶emy po艣wi臋ci膰 wi臋cej czasu na badanie swojej linii.
  2. Fakt zr贸偶nicowanego DNA i r贸偶nych marker贸w mo偶e by膰 spowodowanych r贸偶nymi powodami innymi ni偶 wcze艣niej opisana przynale偶no艣膰 do r贸偶nych rod贸w. Tymi powodami mog膮 by膰 dzieci z nieprawego 艂o偶a (zdrady ma艂偶e艅skie, gwa艂ty, dzieci pocz臋te przed 艣lubem) oraz adopcje. Tutaj dotykamy dra偶liwych kwestii. Skoro przodkowie badanych os贸b dali swoim dzieciom swoje nazwiska to znaczy 偶e zaakceptowali je i prawnie te dzieci sta艂y si臋 cz臋艣ci膮 rodu. Je偶eli nawet nie w ka偶dym przypadku byli 艣wiadomi okoliczno艣ci pocz臋cia dziecka to traktowali je jak w艂asne. Formalnie, prawnie i moralnie linia ze zr贸偶nicowanymi markerami mo偶e nale偶e膰 do tego samego pnia, wywodzi膰 si臋 z tego samego korzenia. My mo偶emy tylko zaduma膰 si臋 nad zawi艂o艣ci膮 偶ycia i kontynuowa膰 poszukiwania genealogiczne nie rozdzielaj膮c linii.

Polska do艣wiadczy艂a wielu nieszcz臋艣膰 – wiele lat 偶ycia pod zaborami, brutalne gwa艂ty wojsk niemieckich i rosyjskich na Polkach, trudne losy wojenne by艂y przyczyn膮 wielu tragedii. Przed podj臋ciem decyzji o badaniach warto dobrze zastanowi膰 si臋 bo mo偶e okaza膰 si臋 偶e to w艂a艣nie my mamy inne markery…

艢wiatowa genealogia

genealogia genetycznaZlecaj膮c badanie DNA mo偶emy zadecydowa膰 o zachowaniu wynik贸w w publicznych bazach danych. Naukowcy na podstawie znajomo艣ci marker贸w DNA milion贸w os贸b z ca艂ego 艣wiata grupuj膮 markery w grupy charakterystyczne i wsp贸lne dla wi臋kszej ilo艣ci os贸b zwane haplotypami. Dodatkowo z materia艂贸w archeologicznych odtwarzane s膮 haplotypy sprzed tysi臋cy lat. W efekcie otrzymujemy mapy „pochodzenia” naszego haplotypu, w jakiej cz臋艣ci jeste艣my mongo艂ami, w jakiej arabami, w jakiej 偶ydami a w jakiej skandynawami itd. Takie zobrazowanie stanowi jedynie ciekawostk臋.

Jak wygl膮da badanie?

genealogia genetycznaBadania DNA s膮 mo偶liwe do przeprowadzenia z dowolnego fragmentu biologicznego, z w艂os贸w, sk贸ry, krwi i innych tkanek. Z roku na rok badania staj膮 si臋 coraz ta艅sze i obejmuj膮 coraz wi臋ksz膮 liczb臋 marker贸w. Proces sta艂 si臋 ju偶 w pe艂ni zautomatyzowany i najcz臋艣ciej badaniu poddaje si臋 pr贸bk臋 艣liny. Zg艂aszaj膮c si臋 do punktu przeprowadzaj膮cego badania otrzymamy zestaw do wymazu z wewn臋trznej strony policzka. Zestaw ten (w miar臋 potrzeby) o艣rodek badawczy prze艣le nam poczt膮 na nasz adres. Niekt贸re o艣rodki badawcze pozwalaj膮 zachowa膰 u siebie pr贸bk臋 na wypadek gdyby艣my kiedy艣 zdecydowali si臋 na zbadanie wi臋kszej liczby marker贸w – wystarczy tylko zap艂aci膰. Ustalony w badaniu DNA profil genetyczny, wyodr臋bniony z pr贸bki 艣liny, jest por贸wnywany z wariantami gen贸w charakterystycznych dla danej populacji – s膮 okre艣lane haplotypy. Otrzymamy oczywi艣cie wynik badania w postaci cyfrowej. Aby por贸wna膰 wyniki z innymi trzeba je niejako „wywo艂a膰” cyfrowo w celu uzyskania wykres贸w, s艂u偶膮 do tego odpowiednie programy kt贸re nie tylko „wywo艂uj膮” sekwencj臋 DAN ale r贸wnie偶 por贸wnuj膮 ko艂o siebie DNA kilku os贸b. To znakomicie u艂atwia weryfikacj臋 przynale偶no艣ci do jednej linii.

Spo艣r贸d wielu o艣rodk贸w prowadz膮cych badania DNA warto rozwa偶y膰 nast臋puj膮ce:

  • www.familytreedna.com – oferuje du偶膮聽ilo艣膰 marker贸w 鈥 po korzystnych cenach i z aktualn膮 baz膮 miliona聽wpis贸w z przebadanym DNA, haplogrupa jest weryfikowana a nie tylko prognozowana. Koszt badania 79 USD i przesy艂ka 13 USD. Zobacz dost臋pne opcje.
  • www.oxfordancestors.com –聽Uniwersytet w Oxford przeprowadza badanie genetyczne na podstawie przes艂anych pr贸bek, kt贸re wskazuje sk膮d pochodzi badana osoba. Koszt badania oko艂o 250 Euro.

Zagro偶enia

Genealogia genetyczna i badania DNA to ju偶 nie jest zabawa. Poznanie swojej przesz艂o艣ci mo偶e mie膰 na nas du偶y wp艂yw i jest to wp艂yw nieprzewidywalny. Ostro偶no艣膰 w podejmowaniu decyzji o sk艂anianiu innych os贸b do poddania si臋 badaniu jest niezb臋dna.