Buduj膮c drzewo genealogiczne mog膮 pojawi膰 si臋 przypadki zupe艂nego braku dokument贸w ani jakichkolwiek innych 艣lad贸w istnienia przodk贸w danej osoby. Powod贸w mo偶e by膰 wiele, w niekt贸rych przypadkach musimy przyzna膰, 偶e nie jeste艣my w stanie pozna膰 prawdy, w niekt贸rych przypadkach mo偶emy z du偶膮 doz膮 prawdopodobie艅stwa odgadn膮膰 histori臋 danej osoby. Oto przyk艂ady trudnych sytuacji i ich wyja艣nienia.

Zmiana pisowni nazwiska

To cz臋sty przypadek, zw艂aszcza w odniesieniu do zapis贸w z 19 i wcze艣niejszych wiek贸w. Wi臋cej na ten temat przeczytasz na stronach: Pochodzenie nazwisk oraz Problemy pisowni.

Zmiana nazwiska na przydomek

Gdy napotykamy na problem zupe艂nego braku starszych dokument贸w to powodem mo偶e by膰 zmiana nazwiska na przydomek. Dotyczy艂o to wielu rodzin. Zmiany nazwisk na przydomki z ich wykazem s膮 na stronie:聽Przydomki聽Z jednej strony mo偶esz znale藕膰 swoje nazwisko rodowe (gdy teraz masz nazwisko z przydomka) ale te偶 mo偶esz odkry膰 inne ga艂臋zie swojego rodu kt贸re zacz臋艂y u偶ywa膰 przydomk贸w. Porada – aby szybko wyszukiwa膰 na stronie skorzystaj z funkcji przegl膮darki wyszukiwania na stronie albo wci艣nij Ctrl – F i wpisz pocz膮tek poszukiwanego nazwiska.

Urz臋dowa zmiana nazwiska

Urz臋dowa zmiana nazwiska jest trudna do wykrycia. W czasach Rzeczypospolitej istnia艂a mo偶liwo艣膰 zmiany nazwiska, wi膮za艂a si臋 ona z obowi膮zkiem zamieszczenia w prasie ch臋ci zmiany nazwiska na okre艣lone, i gdy w ci膮gu 3 miesi臋cy nikt nie wniesie sprzeciwu zmian臋 nazwiska uznaje si臋 za dokonan膮. Zgodnie z przepisami prawa ka偶dy mia艂 prawo zmieni膰 nazwisko pod warunkiem podania tego do wiadomo艣ci publicznej w przedwojennym Monitorze Polskim. Wobec braku sprzeciwu w ci膮gu 90 dni ze strony osoby聽nosz膮cej nazwisko, kt贸re chcia艂 przyj膮膰 zmieniaj膮cy, nazwisko ulega艂o zmianie. Ten stan prawny utrzyma艂 sie do 1945/1946 r. P贸zniej zmiany utajniono i ten stan trwa do dnia dzisiejszego.

problem braku dokument贸w

Drugi przypadek urz臋dowej zmiany nazwiska to zmiany wynikaj膮ce ze sprostowa艅, wyrok贸w s膮d贸w i innych decyzji administracyjnych w艂adz, w tym r贸wnie偶 przymusowa zmiana nazwisk. W wielu przypadkach zmiany te by艂y obwieszczane w prasie stosownymi komunikatami s膮dowymi. Warto przejrze膰 skany gazet (np. serwis polona.pl), mo偶e uda膰 si臋 odnale藕膰 komunikat.

zmiana-nazwiska-sprostowanie

Urz臋dowe dopisanie fikcyjnego ojca

W 1955 roku wprowadzono prawo, kt贸re umo偶liwia艂o na wniosek zainteresowanego, kt贸ry urodzi艂 si臋 przed 1955 rokiem a nie mia艂 w akcie urodzenia wpisanego ojca, na dopisanie ojca. Ustawodawca okre艣li艂 w przepisie, 偶e mo偶e by膰 dopisany ojciec o popularnym imieniu i nazwisku matki. W ten spos贸b ustawodawca stworzy艂 iluzj臋 pe艂nych rodzin oraz dzieci ma艂偶e艅skich. Intencj膮 by艂o zmniejszenie stresu psychicznego dzieci urodzonych w czasie wojny kt贸re urodzi艂y si臋 bez ojc贸w. Czas wojny by艂 czasem najtrudniejszym dla kobiet, kt贸re pozosta艂y w domach z dzie膰mi a kt贸rych m臋偶owie poszli walczy膰. Kobiety pozosta艂y bez 艣rodk贸w do 偶ycia, zmuszone by艂y dla zdobycia po偶ywienia do zwi膮zku z m臋偶czyznami pomagaj膮cymi w uzyskaniu 艣rodk贸w do 偶ycia, czasem kobiety decydowa艂y si臋 na nierz膮d. Kobiety by艂y w czasie wojny 艂atwym „艂upem” i stawa艂y si臋 obiektem gwa艂tu nie tylko 偶o艂nierzy niemieckich i rosyjskich ale r贸wnie偶 s膮siad贸w i znajomych. Ustawa pozwala艂a tak pocz臋tym dzieciom na stworzenie iluzji pocz臋cia w rodzinie.

prawo o aktach stanu cywilnego

Zniszczenie dokument贸w

Po偶oga wojenna, zalania, po偶ary spowodowa艂y bezpowrotn膮 strat臋 w dokumentach. Niekt贸rych informacji nie da si臋 odtworzy膰 na podstawie innych przes艂anek. Tu musimy z pokor膮 przyzna膰, 偶e nie dotrzemy do dokument贸w. Przej臋cie niekt贸rych archiw贸w dotycz膮cych ziem II Rzeczpospolitej przez Rosj臋 spowodowa艂o powa偶ne utrudnienia w dost臋pie do nich, a z powodu chaotycznego zajmowania dokument贸w i braku inwentaryzacji, w wyniku b艂臋dnych inwentaryzacji oraz zmian przynale偶no艣ci poszczeg贸lnych archiw贸w po rozpadzie Zwi膮zku Radzieckiego m.in. na Litw臋, 艁otw臋, Bia艂oru艣 i Ukraine po prostu nie ma 偶adnych 艣lad贸w prowadz膮cych do tych dokument贸w nawet gdy istniej膮. To jest bariera obecnie nie do przej艣cia, pozostaje cierpliwie czeka膰 na poprawn膮 inwentaryzacj臋 zasob贸w, ich skanowanie i udost臋pnienie w Internecie. W odniesieniu do archiw贸w prorosyjskich proces ten mo偶e zaj膮膰 kilkadziesi膮t lat.