Problem braku dokumentów

prawo o aktach stanu cywilnego

Budując drzewo genealogiczne mogą pojawić się przypadki zupełnego braku dokumentów ani jakichkolwiek innych śladów istnienia przodków danej osoby. Powodów może być wiele, w niektórych przypadkach musimy przyznać, że nie jesteśmy w stanie poznać prawdy, w niektórych przypadkach możemy z dużą dozą prawdopodobieństwa odgadnąć historię danej osoby. Oto przykłady trudnych sytuacji i ich wyjaśnienia.

Zmiana pisowni nazwiska

To częsty przypadek, zwłaszcza w odniesieniu do zapisów z 19 i wcześniejszych wieków. Więcej na ten temat przeczytasz na stronach: Pochodzenie nazwisk oraz Problemy pisowni.

Zmiana nazwiska na przydomek

Gdy napotykamy na problem zupełnego braku starszych dokumentów to powodem może być zmiana nazwiska na przydomek. Dotyczyło to wielu rodzin. Zmiany nazwisk na przydomki z ich wykazem są na stronie: Przydomki Z jednej strony możesz znaleźć swoje nazwisko rodowe (gdy teraz masz nazwisko z przydomka) ale też możesz odkryć inne gałęzie swojego rodu które zaczęły używać przydomków. Porada – aby szybko wyszukiwać na stronie skorzystaj z funkcji przeglądarki wyszukiwania na stronie albo wciśnij Ctrl – F i wpisz początek poszukiwanego nazwiska.

Urzędowa zmiana nazwiska

Urzędowa zmiana nazwiska jest trudna do wykrycia. W czasach Rzeczypospolitej istniała możliwość zmiany nazwiska, wiązała się ona z obowiązkiem zamieszczenia w prasie chęci zmiany nazwiska na określone, i gdy w ciągu 3 miesięcy nikt nie wniesie sprzeciwu zmianę nazwiska uznaje się za dokonaną. Zgodnie z przepisami prawa każdy miał prawo zmienić nazwisko pod warunkiem podania tego do wiadomości publicznej w przedwojennym Monitorze Polskim. Wobec braku sprzeciwu w ciągu 90 dni ze strony osoby noszącej nazwisko, które chciał przyjąć zmieniający, nazwisko ulegało zmianie. Ten stan prawny utrzymał sie do 1945/1946 r. Pózniej zmiany utajniono i ten stan trwa do dnia dzisiejszego.

problem braku dokumentów

Drugi przypadek urzędowej zmiany nazwiska to zmiany wynikające ze sprostowań, wyroków sądów i innych decyzji administracyjnych władz, w tym również przymusowa zmiana nazwisk. W wielu przypadkach zmiany te były obwieszczane w prasie stosownymi komunikatami sądowymi. Warto przejrzeć skany gazet (np. serwis polona.pl), może udać się odnaleźć komunikat.

zmiana-nazwiska-sprostowanie

Urzędowe dopisanie fikcyjnego ojca

W 1955 roku wprowadzono prawo, które umożliwiało na wniosek zainteresowanego, który urodził się przed 1955 rokiem a nie miał w akcie urodzenia wpisanego ojca, na dopisanie ojca. Ustawodawca określił w przepisie, że może być dopisany ojciec o popularnym imieniu i nazwisku matki. W ten sposób ustawodawca stworzył iluzję pełnych rodzin oraz dzieci małżeńskich. Intencją było zmniejszenie stresu psychicznego dzieci urodzonych w czasie wojny które urodziły się bez ojców. Czas wojny był czasem najtrudniejszym dla kobiet, które pozostały w domach z dziećmi a których mężowie poszli walczyć. Kobiety pozostały bez środków do życia, zmuszone były dla zdobycia pożywienia do związku z mężczyznami pomagającymi w uzyskaniu środków do życia, czasem kobiety decydowały się na nierząd. Kobiety były w czasie wojny łatwym „łupem” i stawały się obiektem gwałtu nie tylko żołnierzy niemieckich i rosyjskich ale również sąsiadów i znajomych. Ustawa pozwalała tak poczętym dzieciom na stworzenie iluzji poczęcia w rodzinie.

prawo o aktach stanu cywilnego

Zniszczenie dokumentów

Pożoga wojenna, zalania, pożary spowodowały bezpowrotną stratę w dokumentach. Niektórych informacji nie da się odtworzyć na podstawie innych przesłanek. Tu musimy z pokorą przyznać, że nie dotrzemy do dokumentów. Przejęcie niektórych archiwów dotyczących ziem II Rzeczpospolitej przez Rosję spowodowało poważne utrudnienia w dostępie do nich, a z powodu chaotycznego zajmowania dokumentów i braku inwentaryzacji, w wyniku błędnych inwentaryzacji oraz zmian przynależności poszczególnych archiwów po rozpadzie Związku Radzieckiego m.in. na Litwę, Łotwę, Białoruś i Ukraine po prostu nie ma żadnych śladów prowadzących do tych dokumentów nawet gdy istnieją. To jest bariera obecnie nie do przejścia, pozostaje cierpliwie czekać na poprawną inwentaryzację zasobów, ich skanowanie i udostępnienie w Internecie. W odniesieniu do archiwów prorosyjskich proces ten może zająć kilkadziesiąt lat.