Polscy studenci prawa w Padwie 1591-1598

Polscy studenci prawa w Padwie 1591-1598

Matriculazione Universita Legista Polona from the years 1591-1598, found in the book No. 30 in the Archivio Antico del Universita degli Studi di Padova

W latach 1592-1600 wpisa艂o si臋 do Metryki polskiej 318 os贸b pochodz膮cych z teren贸w Korony i Litwy. Nie by艂 to jednak ostateczny i jedyny zapis Metryki Natio Polona. Ju偶 w 1892 roku Blasio Brugi i Aloysio Andrich opublikowali w Rotulus et matricula, nieznany tak偶e Henrykowi Baryczowi, spis polskich student贸w w Padwie pt. Natio Polona. Zawiera on 艂膮cznie 62 wpisy student贸w; zamieszczone zosta艂y w nim r贸wnie偶 dwa nazwiska cudzoziemc贸w (Nicolas Popi Liber Baro de Lobconicz oraz Nicolas Vr acens isf. Z kolei 56 student贸w dokona艂o wpisu w 1592 r., za艣 6 w 1593 r. Wi臋kszo艣膰 nazwisk scholar贸w znajduje si臋 w opublikowanej przez Henryka Barycza Metryce polskiej, natomiast pi臋ciu scholar贸w (Johannes Cichowicz, Cornelius Corbus, Stanislaus Gankomski de Garokov (czy Kamkowski?), Johannes Picumski i Christophorus Widoczki de Budzi-s艂aw) nie by艂o dot膮d znanych. Trzech polskich student贸w, a to: Jerzy Zbaraski, Krzysztof Kar艣nicki i Jan Mniszek, dokona艂o dwukrotnie wpis贸w do omawianego spisu student贸w nacji polskiej. Tak偶e nie jest pewne, czy podane nazwiska: Johannes Chelowig i Nicolas Chelowig nale偶y uto偶samia膰 z Janem i Miko艂ajem Chlebowiczami, zastanawia膰 bowiem mo偶e fakt, 偶e w tym spisie student贸w wpisali si臋 osobno. Dodatkowo przy 12 studentach widniej膮 zapisane znaki szczeg贸lne twarzy oraz r膮k.

Opublikowany w Rotulus et matricula w wersji oryginalnej, spis nazwisk polskich student贸w w Padwie:

  1. d. Johannes Picumski
  2. d. Valentinus Fontana
  3. d. Cornelius Corbus
  4. d. Nicolas Popi Liber Baro a Lobconicz
  5. d. Sigismundus Peremschi
  6. d.Matheus Pomerzanchil
  7. d. Marcus Oliensnicki eon nationis Poloniae
  8. d. Martinus Sziskowski canonicus cracoviensis
  9. d. Henricus Firhi palatinides cracoviensis
  10. d. palatinides Jo. Cichowicz5
  11. d. Nicolas Vracensis
  12. d. Jacobus comes de Ostror贸g
  13. d. Albertus Gaiewschsi
  14. d. Gasparus Slegel polonus
  15. d. Johannes Chelowig Polonus
  16. d. Nicolas Chelowig Polonus
  17. D. Christophorus z Baraschi Palatinides Bracia: duos aureos die 3 augusti 1592
  18. D. Jacobus Rozuadouski nob. Polonus cum cicatrice in naso, die dicta (3 aug.)
  19. d. Stanislaus Rosrazewski unum scutum
  20. d. Henricus Rosrazewski unum scutum
  21. d. Jan Hlebowicz na D膮br贸wnie Stolnik Wiel-o XL dal ung. 2 (mortuus), cum cicatrice in Manu dextra sub Juncturam pollicis die dicta 30 Aug.
  22. D. Nicolai Hlebowicz na D膮br贸wnie Woiewodzicz Trocki dat ung. 2 (postea castellanus Vilnensis, mortuus tempore Electionis Serenissimi Vladioxti Regis Pol.) cum signis nigris in fatie 30 aug. 1592
  23. d. Jacobus Broniewski lib. 5 (cum cicatrice in police dextro) 30 aug.-ti
  24. d. Mikolai Potoczki lib. 10 Po.
  25. d. Jan G膮deczki lib. 1
  26. d. Hieronimus Reczaiski unun scutum
  27. d. Georgius Pipanus dedit unum scutum
  28. d. Hieronimus Rapp dedit unum scutum (cum cicatrice in collo) die 30 sept. 1592
  29. d. Jo-s Wesile Polonus cum veruca in fatie in sinistra parte 21 octo. 1592
  30. d. Andreas comes a Th臋czyn capitaneus Strzeiensis dedit duos ungaricos
  31. d. Christopherus Sassino (Sassina) Carzsziczki gnesnensis cracov. can.: dedit unum ungaricum
  32. d. Christophorus Falenczki unum scutum (cum cicatrice in manu sinistra digito annicularis 22 octob. 1592
  33. d. Stanislaus Gankomski de Garokov Polonus cum cicatrice in maxilla sinistra 16 novembris 1592
  34. d. Joannes Ozdrziwolski unum scutum
  35. d. Jerzy z Baraskie woiewodzicz Bracez艂awski, starosta Pi艅ski trzy scuty (Sokalchy?) iam castellanus Cracoviensis mortuus forli Apoplexia 1629 (?)6
  36. d. Stanislaus Kisewski Abbas Lublin: Sigismundi Tertio Regis Poloniae secretarius dedit unum ungaricum
  37. d. Andreas de Bnin Opalenski Prepositus Plocensis dedit unum ungaricum Jam Episcopus Posnaniensis (mortuus)
  38. Christophorus Wiesolowski a Wiesolow dedit libras duodecim (cum veruca in mento) 15 Januarij 1593
  39. Ill-mus ac m-cus D. Georgius dux de Sbaras Polonus 17 januarii 1593
  40. d. Nicolaus Griczki dedit unum scutum
  41. d. Stanislaus Gembiczki Abbas. Ploc.: unum ungaricum
  42. d. Gabriel comes in Thenczyn dedit duos ungaricos (cum parva veruca in dextera parte faciem 3 februarii 1593
  43. d. Georgius Tysckowicz de Loborsk Palatinides Bresten. dedit ung. Duos
  44. d. Christophorus Sassino (Sasina) Carnsniczki gneznen. Cracovi.: Wladisl. Canon.: nomie 111 Andreae Gabrieli Comitum a Theczyn contulit ad hoc pium opus et auxit aerarium communitatis scutis Decem
  45. d. Thomas Tretherus canon: Warm.: dedit lib. 7
  46. d. Andreas D臋bi艅ski unum dedit ungaricum
  47. d. Andreas Sapiua cast.: Mienski dedit quatuor ungaricos
  48. d. Hieronimus Godzi膮thowski lib. 7 (cum cicatrice in indice sinistro die 14 februarij 1593
  49. d. Mathias Sobkowicz custos Scarbimirn. obtulit lib. septem
  50. d. Joannes Chocziszewski dedit lib. septem
  51. d. Stanislaus Dembienski unum scutum
  52. Fr. Gregorius Ostrowski Prepositus Tarnovien.: ex Maiori Polonia ordinis Cistercien. in Wogrowiecz professus ab Abbatibus Poloniae sui ordinis ad Sedem Apostolicam Nuncius unum ungaricum contulit
  53. d. Mathyas Hurkovicius Przemislin., quatuor lib.
  54. d. Joannes et
  55. d. Stanislaus Mniszkowie dederunt duodecym libra
  56. d. Martinus Okregliczki lib. Sex
  57. d. Hieronimus Czy偶owski de Czy偶贸w dedit unum ungaricalem florenum
  58. d. Martinus Gereon Liczko de Orlowicze dedit ung. unum
  59. d. Christophorus Widoczki de Budzislaw dedit libra septem
  60. Ill-mus D-ns D-ns Nicolaus Christophorus Radziwit Dux de Olica et Nieswiesz comes in Szydlowiecz Sacrosanti Sepulchri Herosolimitani Miles Palatinus Trocensis cum esset Patavy cum Ill-a coniuge sua causa recuperandae valetudinis dedit ad hoc prium opus et nationis Polonicae Lithwaniaeque honorem ung. Decem
  61. d. Abramus Felix Cracoviensis cum cicatrice in fronte Polonus. Die prima Junij 1593
  62. Illustris. Et Mag-cus Dominus Johannes Muisszek Palatinides Sandomiridu polonus die 2 Junij 1593.

Ponadto Nicolaus Popl liber baro a Lobcoviz wyst臋puje w Padwie 24 wrze艣nia 1592 r. jako 艣wiadek przy nadaniu stopnia doktora pobojga praw Janowi Giselerusowi z Gda艅ska, za艣 Palatinides Nicolaus Vracensis r贸wnie偶 jako 艣wiadek przy nadania stopnia doktora obojga praw Jerzemu Scipiadesowi Sowi艅skiemu 13 lutego 1593 r.

Johannes Joannis Czechovicius dioc. Leopoliensis, wpisany do Albumu student贸w Uniwersytetu Krakowskiego w 1589 r.: Album Studiosorum Universitatis Cracoviensis, t. III, ed. A. Chmiel, Cracoviae 1904, s. 162.
Kasztelanem krakowskim do 5 kwietnia 1592 r. by艂 Seweryn Boner z Balic, od 1593 r. Janusz Ostrogski, wojewoda wo艂y艅ski, nast臋pnie w 1620 r. urz膮d ten obj膮艂 Jerzy Zbaraski starosta pi艅ski i sokalski, zmar艂y 30 lipca 1631 r. By膰 mo偶e wpis: Sokalchy jest ci膮giem dalszym informacji o Jerzym Zbaraskim i oznacza, 偶e by艂 on starost膮 sokalskim.

Natomiast w ksi臋dze opatrzonej numerem 30 (z dawn膮 sygnatur膮 677 zbioru Minato) w Archivio Antico dell 鈥橴niversita di Padova na stronach od 43 r. do 46 v, pod tytu艂em Matriculazione Universita Legista Polona, znajdujemy wpisy os贸b pochodz膮cych z teren贸w Korony i Litwy z okresu od 30 wrze艣nia 1591 r. (czyli rozpoczynaj膮ce si臋 rok wcze艣niej ni偶 Metryka opublikowana przez Henryka Barycza) do 8 wrze艣nia 1598 r., przyst臋puj膮cych w tym czasie na Uniwersytecie Padewskim do studi贸w prawniczych. Spis ten zosta艂 sporz膮dzony jedn膮 r臋k膮, notariusza uniwersyteckiego Antonio Yillaniego, na co wskazuje ten sam charakter pisma, ale tylko do 10 listopada 1597 r. Cztery ostatnie nazwiska zosta艂y wpisane przez innego notariusza, co by艂o konsekwencj膮 艣mierci poprzedniego.

Z wst臋pnych ustale艅 dotycz膮cych studi贸w Polak贸w na Uniwersytecie Padewskim w p贸藕nym 艣redniowieczu i renesansie wynika, 偶e studia prawnicze podejmowali w wi臋kszo艣ci przedstawiciele szlachty, tylko niekt贸rzy spo艣r贸d nich studiowali teologi臋. Medycyn臋 i filozofi臋 studiowali g艂贸wnie mieszczanie, pochodz膮cy z wi臋kszych polskich, ruskich i litewskich miast.

Nowo odnaleziona lista student贸w pochodz膮cych z teren贸w Korony i Litwy liczy 83 nazwiska, plus 6 nazwisk scholar贸w z dodatkiem Austriacus lub Germanus. Nazwiska student贸w wpisanych do tej cz臋艣ci Matriculazione w du偶ej mierze pokrywaj膮 si臋 z list膮 opublikowan膮 przez Henryka Barycza. Jednak w艣r贸d 83 os贸b znajduje si臋 20 nieznanych dot膮d nazwisk student贸w, kt贸rych nie umieszczono w opublikowanej Metryce, a tak偶e nie ma ich w przebadanych materia艂ach archiwalnych w Archivio Antico w Padwie. Tym samym potwierdza si臋 wysnute ju偶 powy偶ej przypuszczenie, 偶e do Metryki Polskiej wpisywa艂a si臋 tylko cz臋艣膰 student贸w – ale jaka? Pod uwag臋 trzeba wzi膮膰 tak偶e fakt, 偶e omawiana Matriculazione z lat 1591-1598 rejestruje tylko dane dotycz膮ce polskich student贸w z uniwersytetu prawniczego.

Doda膰 r贸wnie偶 nale偶y, 偶e we wspomnianej ksi臋dze opatrzonej numerem 30 na stronach 10 v – do 30 verso znajduje si臋 Matriculazione Universita Legista Natione Germana z 11 nazwiskami student贸w pochodz膮cych z Gda艅ska i Torunia. Jest tam tak偶e jeszcze kilka nazwisk student贸w z dopiskiem Prutenus, Borussus, ale ich identyfikacja wymaga dok艂adnej weryfikacji.

Matriculazione Universita Legista Polona, ksi臋ga nr 30, oryginalna tre艣膰:

f. 43r

  1. Magnificus Dominus Joannes Mieleczky a Mielius Polonus cum cicatrice in Manu dextera 30 Septembris 1591
  2. Illustrissimus Dominus Dominus Henricus Firlei de Dombroviza Polonus cum Fissura in indice sinistro 17 Octobris 1591
  3. Dominus Felix Kobrztinski Prutenus Polonus cum porro in Manu sinistra 17 Octobris 1591
  4. Dominus Sygismundus Porembsky Polonus cum cicatrice in digito indicis sinistri 26 Novembris 1591
  5. Dominus Petrus Opyeczig Polonus cum cicatrice in Manu sinistra 4 Decembris 1591
  6. Illustrissimuss et Reverendissimus Dominus Arnolphus Uchansky comes de Sluzewo divina providentia Abbas Suleroviensis Polonus 14 Decembris 1591
  7. Dominus Adrianus Konwicz Polonus 24 Januarii 1592
  8. Nobilis Dominus Christophorus Chelmsky Polonus cum verruca et cicatrice in fronte 17 Februarii 1592
  9. Dominus Marcus Olesnicius de Olesniki cum cicatrice in jndice dextero 13 Februarii 1592
  10. Illustrissimus Dominus Sbigneus de Brzezie Lanczkorunski polonus cum cicatrice in digito fidio sinistro 19 Martii 1592
  11. Dominus Stanislaus Ostror贸g nobilis Polonus 8 Aprilis 1592
  12. Dominus Adamus Bratosserocky nobilis Polonus cum signo in sinistra frontis parte die 9 Aprilis 1592

f. 43 v

  1. Dominus Lucas Kosmonsky Posnaniensis Polonus cum signo in police dextero 23 Aprilis 1592
  2. Illustrissimu Dominus Joannes Skumin Palatinides Novogrodensis hospitaneus bratisla-viensis Lithvanus (Lituvanus) Polonus cum verucca in aure sinistra 12 May 1592
  3. Nobilis Dominus Stanislaus Skorulsky Lituvanus polonus cum cicutrice in Manu dextera die dicta
  4. Nobilis Dominus Albertus Bichovviecz Lituvanus cum Verruca in maxilla sinistra die dicta
  5. Nobilis Dominus Daniel Polubiensky Lituvanus cum verruca in mentum die dicta
  6. Nobilis Dominus Lucas Mosalsky Lituvanus cum cicatrice in fronte die dicta
  7. Nobilis Dominus Georgius Mosalsky Lituvanus die dicta
  8. Dominus Albertus Gaiowsky nobilis polonus cum cicatrice in facie 27 Junii 1592
  9. Dominus Martinus Siscovski canonicus Carcovie polonus cum signo rubeo in Manu dextera 6 Julij 1592
  10. Dominus Stanislaus Scavvevski (Scarzewski) polonus die dicta
  11. Nobilis Dominus Adrianus Gostomsky de Liczenicze Polonus cum cicatrice penes oculum sinistrum 17 Julij 1592
  12. Nobilis Dominus Joannes Rosskowsky de G贸rka polonus cum cicatrice in medio digito sinistro die dicta
  13. Nobilis Dominus Joannes Piotrowsky de Maiori Piotrowycze Polonus Die dicta

s. 44 r

  1. Nobilis Dominus Wladislaus Przeimsky de Golina polonus cum verruca in maxilla sinistra die 17 Julii 1592
  2. Nobilis Dominus Joannes Sslawossowsky polonus cum cicatrice in jndice sinistro die dicta
  3. Nobilis Dominus Andreas Kechliczky polonus cum macula penes pollicem sinistram 17 Julii 1592
  4. Ls/i4 Illustrissimus Dominus Christophorus Sbaraski de Sbaras Palatinides Braclaviensis die 3 Augusti 1592
  5. Dominus Jacobus Rozvadovski nobilis polonus cum cicatrice in naso die dicta
  6. Magnificus Dominus Nicolaus Hlebowicz in Dambrowna cum signis nigris in facie 30 Augusti 1592
  7. Magnificus Dominus Joannes Hlebowicz in Dambrowna cum cicatrice in Manu dextra ad iuncturam pollicis die dicta
  8. Nobilis Dominus Jacobus Bromeroski Polonus cum cicatrice in police destro 30 Augusti (1592)
  9. Dominus Hieronimus Raff polonus cum cicatrice in collo die 30 Septembris 1592
  10. Dominus Joannes Wesik Polonus cum veruca in facie in sinistra parte 21 Octobris 1592
  11. Dominus Christophorus Falecki Polonus cum cicatrice in ma(nu) sinistra digito auriculari 22 Octobris 1592

s. 44 v

  1. Dominus Stanislaus Gzarnkowski de Gzarnkow Polonus cum circatrice in maxilla sinistra 16 Novembris 1592
  2. Dominus Christophorus Wiesietoreski polonus cum veruca in mento 15 January 1593
  3. Illustrissimus et Magnificus Dominus Georgius dux de Sbaras pollonus 17 January 1593
  4. Illustrissimus Dominus Gabriel comes in Tecin pollonus cum parva lesura in dextera parte faciei 3 Februarii 1593
  5. Dominus Hieronimus Gorgi Bialikowski Polonus cum circatrice in indice sinistro die 24 Februarii 1593
  6. Dominus Abramus Felix Cracoviensis cum cicatrice in fronte Polonus die prima Juny 1593
  7. Illustrissimus et Magnificus Dominus Joannes Mnissek palatinides sandomiridum Polonus die 2 Juny 1593
  8. Dominus Jacobus comes ab Ostrowo Consiliarius Nationis Polonae die 21 Septembris 1593
  9. Dominus Hieronimus Reczaisky Polonus cum cicatrice in medio digito manus dextere die dicta
  10. Dominus Thomas Stempowsky cum cicatrice in lewa parte faciej die 26 Octobris 1593
  11. Dominus Stanislaus Sulovischy nobilis polonus cum veruca in parte dextera Nasi die 21 Marcy 1594
  12. Dominus Sebastianus Posnaniensis nobilis polonus habens cicatricem ad mediam juncturam digiti indicis dextri die dicta
  13. Dominus Nicolaus Gi偶ycki polonus cum cicatrice in police sinistro die dicta10
  14. Dominus Daniel Fich Dantiscano cum cicatrice in pollice manu sinistri die 7 Aprilis 1594
  15. Rubertus Ruffinuus (Ruppinus ?) cum cicatrice in faciem die dicta

s. 45 r

  1. Dominus Stanislaus Czieklensky de Czeklin Pollonus cum cicatrice in sinistro digito die 18 Juny 1594
  2. Dominus Hieronimus Dembi艅ski Pollonus cum cicatrice in police sinistro 29 Juny 1594
  3. Dominus Georgius Niemoictosky Pollonus cum cicatrice in maxilla sinistra die dicta
  4. Dominus Symon Bar pollonus cum cicatrice in supericilio sinistro die dicta
  5. Dominus Stanislaus Zorawinskj Polonus cum veruca in utraque gena 26 decembris 1595
  6. Dominus Gaspar Niewiarowski Pollonus cum cicatrice in manu sinistra penes policem die 30 Julii 1595
  7. Dominus Georgius comes ab Ostrorog Pollonus (die) 20 Decembris 1595
  8. Dominus Joannes Serny Eques Polonus cum cicatrice in Manu dextera 16 Februarii 1596
  9. Dominus Felix Stupecky (Slupecsky?) polonus cum verruca sub inferiori labro 27 Marty 1596
  10. Dominus Adamus Svyniarsky nobilis polonus cum una lente ad aurem dexteram die 31 Marty 1596
  11. Dominus Joannes de Lezenice Gostomschi polonus cum parva cicatrice in labro 17 Aprilis 1596
  12. Dominus Lucas Comorschi polonus cum cicatrice in minimo digito sinistro die dicta
  13. Dominus Joannes Trepka Polonus cum cicatrice super manu sinistra Die 26 May 1596

    s. 45 v
  14. Dominus Nicolaus Walensky (Walevsky ?) polonus cum lente nigra in sinistra parte nasi 28 May 1596
  15. Dominus Alexander Zborowschy polonus cum cicatrice ad pollicem manus dextre 20 Augusti 1596
  16. Dominus Adamus Sopocko nobilis Polonus cum cicatrice super oculo sinistro 1596
  17. Dominus Adamus Klisovistz polonus cum cicatrice super verticem capitis 31 Augusti 1596
  18. Dominus Joannes Mali艅ski polonus cum cicatrice super indice sinistro (die) 2 Septembris 1596
    Dominus Joannes Henricus ab Haldenstein Germanus 12 Octobris 1596
    Dominus Lazarus Henkelius junior Germanus 14 Octobris 1596
    Dominus Philippus Jacobus Fuert Austriacus Germanus die 5 Octobris 1596
    Dominus Hieronimus Fuert austriacus die dicta Dominus Johannes Renardus ab Auw die dicta
    Dominus Joannes Georgius a Klingenburg Rhazingprum Germanus11 die dicta
  19. Dominus Georgius Wisniewiecky Polonus cum verucca in dextera mala die. die 15 Octobris 1596
  20. Dominus Joannes Karwicky pollonus cum parva cicatrice sub mento a parte sinistra die dicta
  21. Dominus Joannes Didinsky polonus cum cicatrice in facie in parte dextera die 19 Aprillis 1597
  22. Dominus Alexander Simhowic Polonus cum verruca in dextera parte colli 13 May 1597

    s. 46r
  23. Dominus Stanislaus Droiowski polonus cum verugine in facie a parte dextera ad aurem 23 Juny 1597
  24. Dominus Martinus Boianecki Pollonus cum cicatrice in medio pollicis sinistri 30 Juny 1597
  25. Dominus Stanislaus Didinsky Pollonus cum cicatrice in manu dextera 20 July 1597
  26. Dominus Nicolaus Gisieschi Pollonus cum cicatrice in manu sinistra die
  27. Dominus Joannes Bletnicky (Bletnictky) polonus cum cicatrice in police dextera 1 Novembris 1597
  28. Dominus Joannes Karmkowsky polonus cum signo in digito auriculari dextro 10 Novembris 1597
  29. Dominus Nicolaus a Kuczkon Koczkorosky cum veruca in faciem Polonus die 10 February 1598
  30. Dominus Lucas Sierakowsky Polonus cum, cicatrice in summitate nasi die 17 Martii 1598
  31. Dominus Nicolaus Lancky Polonus cum parva cicatrice in fronte die 2 mensis Junii 1598
  32. Dominus Joannes Czarnkowsky Polonus cum porro in gutture die 20 mensis Julii 1598

Nicolaus Martini Gizicki dioc. Gnesnensis, wpisany do Albumu student贸w Akademii Krakowskiej w 1590 r.: Album studiosorum Universitatis Cracoviensis, t. III, s. 164.
Nazwiska pi臋ciu Niemc贸w widniej膮 w Metryce niemieckiej: Matricula nationis germanicae iuristarum in Gymnasio Patavino, t. I 1546-1605, a cura di Elisabetta Dalia Francesca Hellmann, Roma-Padova 2007, nr 5009 {Lazarus Henkel (Henkelius) iunior a Donnerstmarkh), nr 5010 {Philippus Jacobus Fuert Austriacus), nr 5011 {Hieronimus Fuert Austriacus), nr 5012 {Joannes Renardus ab Auco), nr 5013 {Joannes Georgius a Khienburg i n Khatingsprun).

W艣r贸d nazwisk nowych scholar贸w, dot膮d nieidentyfikowanych ze studiami na Uniwersytecie Padewskim, pojawia si臋 nazwisko prymasa Polski:
Jana W臋偶yka herbu W膮偶, syna Hieronima,
wpisanego do metryki Uniwersytetu Krakowskiego w 1591 r. jako Johannes Jeronymi Wezik de Wola Wezikowa, dioc. gnesn. W rok potem przyby艂 do Padwy i jego nazwisko znajdujemy w Matriculazione Universita Legista Polona pod dat膮 21 pa藕dziernika 1592 r. W Padwie pozosta艂 co najmniej przez rok, gdy偶 jeszcze 2 pa藕dziernika 1593 r. by艂 艣wiadkiem przy obronie doktorskiej Walentego Fontany oraz po艣wiadcza艂 jego wyznanie wiary katolickiej. Nie wiadomo, jak d艂ugo pozosta艂 w mie艣cie 艣w. Antoniego i kiedy przeni贸s艂 si臋 do Rzymu (jego wyjazd trzeba wi臋c przesun膮膰 z 1591 na 1593 r.), gdzie uzyska艂 oko艂o 1604 r. podw贸jny doktorat – z teologii i prawa. W Polsce zosta艂 Opatem mogilskim w 1613 r., biskupem przemyskim (od 1620), nast臋pnie pozna艅skim (od 1624), aby w 1627 r. osi膮艣膰 na stolicy gnie藕nie艅skiej (do 艣mierci w 1638 r.)14.
Dnia 14 kwietnia 1596 r. wpisa艂 si臋 do nowej metryki:
Jan Gostomski h. Na艂臋cz (1576–1623) z Le偶enie,
starosta wa艂ecki (1588), warecki (1590), gr贸jecki, g臋bi艅ski, strzelecki, dworzanin kr贸lewski, pose艂 w 1599 r. na dw贸r praski, pose艂 na sejm w 1611 r., wojewoda inowroc艂awski, wojewoda brzesko-kujawski w 1620 r. i w tym偶e roku wojewoda kaliski, protektor jezuit贸w.
Jakub Ostrowski herbu Na艂臋cz z ziemi che艂mskiej (zm. 1638 r.), kanonik krakowski, pisarz polemiczny oraz kaznodzieja, do nowej Metryki w Padwie wpisa艂 si臋 21 wrze艣nia 1593 r. Wedle Haliny Kowalskiej uzyska艂 stopie艅 doktora 艣wi臋tej teologii we W艂oszech, w 1613 r. kanonik w艂oc艂awski, pleban niepo艂omicki, w 1607 kanonik krakowski oraz g艂贸wny penitencjarz katedry krakowskiej. By艂 autorem utwor贸w polemicznych, jak cho膰by Dialog albo rozmowa katolika z ewangelikiem (1604), W obronie kazania Piotra Skargi (1608). Kazania, a da艂 si臋 pozna膰 jako znakomity kaznodzieja, g艂osi艂 tak偶e u 艣w. Barbary. Dochody z beneficj贸w przeznacza艂 na pobo偶ne cele. Zosta艂 pochowany w krakowskiej katedrze16.
W nowej metryce wpisali si臋 te偶 12 maja 1592 r.:
Daniel Po艂ubi艅ski z ksi膮偶臋cego rodu, h. Jastrz臋biec, syn Andrzeja,
Miko艂aj Gi偶ycki, syn Marcina, stolnika gosty艅skiego, dworzanin kr贸lewski, dziedzic Osiemborowa, podkomorzy czerski, pose艂 na sejm i deputat do Rady Wojennej 1620 r., kasztelan czerski 1622 r., zmar艂y w 1637 r. w艣r贸d scholar贸w Uniwersytetu Padewskiego znalaz艂 si臋 21 marca 1594 r.
Do interesuj膮cych, a zupe艂nie nieznanych by艂ych student贸w padewskich nale偶y
Korneliusz Korb, syn Jerzego z Warszawy.
W Padwie spotykamy go po raz pierwszy 2 czerwca 1589 r. w charakterze 艣wiadka przy obronie pracy doktorskiej z zakresu medycyny Jakuba Grodzickiego z Poznania.Nast臋pnie przeni贸s艂 si臋 do Bolonii, gdzie poznawszy s艂ynnego medyka i botanika Ulissesa Aldrovandiego, zwiedzi艂 jego muzeum r贸偶no艣ci przyrodniczych. Na wspomnianym uniwersytecie doktoryzowa艂 si臋 w zakresie medycyny 20 sierpnia 1590 r. Nie zako艅czy艂 na tym swych studi贸w, poniewa偶 ponownie pojawi艂 si臋 w Padwie prawdopodobnie ju偶 w 1592 r., za艣 3 lipca 1593 r. wyst膮pi艂 w charakterze 艣wiadka przy obronie pracy doktorskiej z zakresu medycyny Antoniego Schneebergera. Wkr贸tce powr贸ci艂 do Polski i osiad艂 w rodzinnej Warszawie, gdzie da艂 si臋 pozna膰 jako ceniony lekarz.

Gros scholar贸w podawa艂o obok danych personalnych, a wi臋c nazwiska, imienia, zawsze przynale偶no艣膰 pa艅stwow膮 (Polonus, Lithuanus, czasem Lituanus Polonus, Prutenus Polonus), nobilis dominus, magnificus dominus, illustrissimus dominus, reverendissimus dominus, czasem piastowane stanowisko oraz nazw臋 miasta, z kt贸rego pochodzili, ale r贸wnocze艣nie rzecz zupe艂nie nieznan膮 w 艣rodowisku uniwersyteckim – a to cechy charakterystyczne ich fizjonomii, twarzy, r膮k oraz szyi i rzucaj膮ce si臋 w oczy znamiona. I tak dowiadujemy si臋 m.in., 偶e Jan Mielecki mia艂 blizn臋 na prawej r臋ce; Henryk Firlej – blizn臋 na palcu wskazuj膮cym u lewej r臋ki; Krzysztof Che艂mski – brodawk臋 i szram臋 na czole; Jan Skupin – brodawk臋 na lewym uchu; Daniel Po艂ubi艅ski – brodawk臋 na podbr贸dku; Miko艂aj Hlebowicz – czarne plamy na twarzy; Marcin Szyszkowski – czarny znak na prawej d艂oni; Adrian Gostomski – blizn臋 ko艂o lewego oka; Jakub Rozwadowski -blizn臋 na nosie; Krzysztof Fa艂臋cki – blizn臋 na palcu serdecznym lewej r臋ki; Daniel Fisch z Gda艅ska – blizn臋 na wierzchniej lewej d艂oni; Feliks S艂upecki – brodawk臋 na dolnej wardze; Adam Klimowicz – blizn臋 na wierzcho艂ku g艂owy; Jan Karwicki mia艂 ma艂膮 szram臋 po lewej stronie podbr贸dka; 艁ukasz Sierakowski – blizn臋 na wierzcho艂ku nosa.

Co jednak ciekawe, spo艣r贸d 83 os贸b znajduj膮cych si臋 na nowej li艣cie Metryki prawnik贸w jedenastu student贸w nie mia艂o znak贸w szczeg贸lnych lub ich nie poda艂o. Byli w艣r贸d nich synowie najznakomitszych polskich rod贸w, m.in.: Jan Mniszek, Jakub Ostrowski, dwaj Ostrorogowie – Jerzy i Stanis艂aw, ksi膮偶臋ta Zbarascy – Jerzy i Krzysztof, opat sulejowski Arnold Ucha艅ski. Nie zauwa偶ono te偶 偶adnych znamion u zapisanych w tej Metryce 6 Austriak贸w i Niemc贸w.

A oto nowa lista polskich student贸w, u艂o偶ona alfabetycznie, z lat 1591-1598, kt贸rych nazwiska widniej膮 w obu om贸wionych nowych metrykach Uniwersytetu Padewskiego, ale nie znajdujemy ich w Metryce polskiej opublikowanej przez Henryka Barycza:

  1. Dominus Abramus Felix Cracoviensis cum cicatrice in fronte Polonus die prima Juny 1593
  2. Nobilis Dominus Albertus Bichovviecz Lithuanus cum verruca in maxilla ministra 12 May 1592
  3. Dominus Joannes Bletnicky polonus cum cicatrice in Police dextera 1 Novembris 1597
  4. D. Jo. palatinides Cichowicz ( 1592)
  5. D. Cornelius Corbus (1592)
  6. Dominus Daniel Fich Dantiscanus cum cicatrice in pollice manu sinistri 4 Aprilis 1594
  7. D. Stanislaus Gankomski de Garokov Polonus cum cicatrice in maxilla ministra 16 novembris 1592
  8. Dominus Nicolas Gisieschi Polonus cum cicatrice in manu ministra 20 July 1597
  9. Dominus Nicolas Gi偶ycki polonus cum cicatrice in Police sinistro 21 Marcy 1594
  10. Dominus Johannes de Lezenice Gostomschi polonus cum parva cicatrice in labro 17 Aprilis 1596
  11. Nobilis Dominus Andreas Kechliczky polonus cum macula penes pollicem sinistram 17 Julii 1592
  12. Dominus Adamus Klisovistz polonus cum cicatrice super in verticem capitis 31 Augusti 1596
  13. Dominus Lucas Comorschi polonus cum cicatrice in minomo digito sinistro 17 Aprilis 1596
  14. Dominus Adrianus Konwicz Polonus 24 Januarii 1592
  15. Dominus Lucas Kosmonsky Posnaniensis Polonus cum signo in police dextero 23 Aprilis 1592
  16. Dominus Nicolaus Lancky Polonus cum parva cicatrice in fronte die 2 Junii 1598
  17. Dominus Petrus Opyeczig Polonus cum cicatrice in manu ministra 4 Decembris 1591
  18. Dominus Jacobus comes ab Ostrowo consiliarius Nationis Polonie die 21 Settembris 1593
  19. D. Johannes Picumski (1592)
  20. Nobilis Dominus Daniel Polubiensky Lituvanus in verruca in mentum 12 May 1592
  21. Dominus Jacobus Rozvadovski nobilis polonus cum cicatrice in naso 3 Augusti 1592.
  22. Dominus Stanislaus Scavvevski polonus 6 Julii 1592.
  23. Nobilis Dominus Stanislaus Skorulsky Lituvanus polonus cum cicatrice in manu dextera 12 May 1592
  24. Dominus Joannes Wesik Polonus cum veruca in facie in ministra parte 21 Octobris 1592
  25. D. Christophorus Widoczki de Budzislaw dedit libra septem (1592).

Dokonuj膮c szczeg贸艂owej analizy wszystkich wpis贸w padewskich scholar贸w do obu metryk z lat 1591-1600, trzeba podkre艣li膰 nast臋puj膮ce ich cechy charakterystyczne:

  1. Obie Metryki nie rejestruj膮 wszystkich studiuj膮cych na Uniwersytecie Padewskim mieszka艅c贸w Korony i Litwy. Z dotychczasowych bada艅 wynika, 偶e oko艂o 50 student贸w (z okresu 1591-1600), kt贸rych obecno艣膰 w Padwie jest potwierdzona 藕r贸d艂owo, nie zapisa艂o si臋 do 偶adnej z tych Metryk. W nowej Metryce prawnik贸w zanotowano tylko jedno nazwisko studenta pochodz膮cego z Gda艅ska, w Metryce opublikowanej przez Henryka Bary cza nie wyst臋puj膮 w og贸le studenci z Gda艅ska, Malborka, Torunia i Elbl膮ga. Ich nazwiska znajdujemy w Metryce prawnik贸w i medyk贸w nacji germa艅skiej. W omawianym okresie potwierdzone s膮 藕r贸d艂owo studia 16 student贸w z Gda艅ska (Kasper Fidler uzyska艂 doktorat z medycyny w 1592 r., a Jan Gisler doktorat obojga praw w 1592 r.), oraz 2 z Elbl膮ga, za艣 na identyfikacj臋 innych z dodatkiem Borussus, Prutenus trzeba jeszcze poczeka膰.
  2. Przegl膮daj膮c nazwiska, a co wi臋cej, 艣ledz膮c 偶yciorysy student贸w z obu Metryk nacji polskiej (艂膮cznie oko艂o 340 os贸b), dochodzimy do zaskakuj膮cego wniosku. Gros student贸w z lat 1591-1600, oko艂o 80%, to przedstawiciele rod贸w mo偶now艂adczych i szlacheckich. To oni studiowali z regu艂y prawo, cho膰 tylko nieliczni uzyskiwali stopie艅 doktora obojga praw (konkretnie trzy osoby, jeden doktorat z teologii). Natomiast poznawali tak偶e inne europejskie uniwersytety, zatrzymuj膮c si臋 w nich na jaki艣 czas, podejmowali tak偶e wycieczki turystyczno-edukacyjne do r贸偶nych miejscowo艣ci we W艂oszech i Europie Zachodniej. Zdobywali w ten spos贸b tak potrzebn膮 im og艂ad臋 艣wiatow膮, uczyli si臋 j臋zyk贸w, przygl膮dali si臋 r贸偶nym formom zarz膮dzania i administracji, zwanej przez W艂och贸w sprezzatur膮. To dawni studenci i absolwenci Uniwersytetu Padewskiego obj臋li p贸藕niej najwa偶niejsze godno艣ci i stanowiska 艣wieckie i ko艣cielne w 贸wczesnej Polsce.
  3. Mo偶na te偶 si臋 zastanawia膰 nad spadkiem zainteresowania w omawianych latach 1592-1600 studiami zagranicznymi ze strony polskich syn贸w mieszczan. T艂umaczy膰 to wypadnie pogarszaj膮c膮 si臋 sytuacj膮 gospodarcz膮 polskich miast, w tym Krakowa. Wi膮za膰 r贸wnie偶 t臋 sytuacj臋 trzeba z upadkiem roli i znaczenia Akademii Krakowskiej. Na dzie艅 dzisiejszy przyj膮膰 mo偶na – bior膮c pod uwag臋 podawane przez student贸w miejsce pochodzenia oraz ich dalsze losy, 偶e w Padwie w latach 1590-1600 studiowa艂o oko艂o 50 student贸w pochodzenia mieszcza艅skiego (zanotowanych w Metrykach polskich) oraz 18 mieszczan z Gda艅ska i Elbl膮ga – w Metryce nacji germa艅skiej. Maj膮c na uwadze 340 student贸w wpisanych do wszystkich Metryk, mo偶na przyj膮膰, 偶e studiuj膮cy mieszczanie stanowili oko艂o 15% lub co najwy偶ej 18%.
  4. Przyjrzyjmy si臋, jak wygl膮da ta statystyka uwzgl臋dniaj膮ca miejsca pochodzenia badanych padewczyk贸w pochodzenia mieszcza艅skiego:
    Elbl膮g – 2 student贸w;
    Gda艅sk – 16;
    Kazimierz – 1;
    Korze艅sk – 1;
    Ko艣cian – 1;
    Krak贸w – 12;
    Krosno – 1;
    Lublin – 2;
    Lw贸w – 5;
    艁owicz – 1;
    Pilzno – 2;
    Pozna艅 – 9;
    Przasnysz – 1;
    Przemy艣l – 2;
    Przeworsk – 1;
    Radymno – 1;
    Sandomierz – 2;
    Warszawa – 4;
    Wieliczka – 1;
    Wielbut贸w -1.

Uderza znaczna liczba student贸w pochodz膮cych z Gda艅ska, kt贸rzy nosz膮 nazwiska niemieckie, a ich wpisy znajdujemy w Metryce nacji germa艅skiej.

W omawianym okresie 23 student贸w pochodz膮cych z teren贸w Korony i Litwy uzyska艂o stopie艅 doktora filozofii i medycyny (gros spo艣r贸d mieszczan), 3 doktorat z zakresu obojga praw oraz 1 osoba z teologii. Bior膮c pod uwag臋 powy偶sze obliczenia, mo偶na zaryzykowa膰 tez臋, 偶e pomimo spadku zainteresowania studiami zagranicznymi przez syn贸w mieszcza艅skich, pod koniec XVI wieku nie os艂ab艂y ch臋膰 i zapa艂 do uwie艅czenia studi贸w na Uniwersytecie Padewskim stopniem doktora (w XVI wieku stopie艅 doktora uzyska艂o 144 Polak贸w).